BUY NOW

Support independent publishing: Buy this book on Lulu.

Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2026

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ: ΣΧΟΛΙΑ & ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ: ΣΧΟΛΙΑ & ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ


Μέγα το ενδιαφέρον διαφόρων πανεπιστημιακών για την (λεγόμενη) Εθνική Αντίσταση, ενν. του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, όχι των λοιπών! Ενδιαφέρον που εκφράζεται, όπως εδώ, από συνεργάτη του ΕΛΙΑΜΕΠ {ενν. ΛΙΆΚΟΣ ΑΝΤ.}, διορισθέντα παρατύπως στο ΕΚΠΑ, γνωστόν στο Πανελλήνιο για τις μόνιμα ανθελληνικές θέσεις (αλλά και την έμμεση εμπλοκή της ‘συν-τρόφου’ του {ενν. ΜΥΡΣ. ΖΟΡΜΠΑ} στην δολοφονία Κατσίφα..) .. καθώς και από άλλους υπηρετούντες ομοίως ανάλογο πολιτικό κλίμα! Ουδείς λόγος εδώ για την συμμαχία Γερμανίας - ΕΣΣΔ με βάση την οποία μοιράσθηκε μεταξύ των δύο η Κεντρική Ευρώπη (σύμφωνο μη επιθέσεως Ρίμπεντρωπ - Μολότωφ με μυστικά πρωτόκολλα).. Ουδείς από τους ανωτέρω εντεταλμένους θα αναφερθεί στο ότι η Βέρμαχτ βάσει της συμφωνίας ΡΑΠΑΛΟ είχε την δυνατότητα εκπαιδεύσεως στην επικράτειά της ΕΣΣΔ! Μα τι σχέση έχει η 'Εθνική Αντίσταση' και το ΚΚΕ με αυτά? Μα το ΚΚΕ υπηρετώντας αυτήν την τότε ισχύουσα πολιτική συμμαχία στάθηκε αντίθετο στην παλλαϊκή αντίσταση κατά της Ιταλικής εισβολής.. Αλλά και αργότερα, όταν πιά οι Γερμανοί εισέβαλαν στην ΕΣΣΔ το κόμμα αυτό καθυστερημένα άρχισε την όποια αντίδρασή του (ένοπλα κατά βάσιν από το ’43), πολύ περιορισμένη όμως, αφού οι απώλειες των Γερμανών κατά την κατοχική περίοδο ελάχιστα υπερέβησαν τους 300... με τους σφαγμένους από το ΚΚΕ Έλληνες να είναι πολλαπλάσια του 100! Στο βιβλίο δεν περιμένουμε, λοιπόν, να γίνει αναφορά στο κατ' εξοχήν δωσιλογικό ΚΚΕ που κατά περιόδους συμμάχησε με τους Γερμανούς, Βουλγάρους και Ιταλούς κατακτητές.. στρεφόμενο κατά των Ελλήνων.. Επισυνάπτω: Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΝ Ισαάκ Μωσέ (ΚΙΤΣΟ για τους ιθαγενείς)!

https://ardin-rixi.gr/archives/209884

Άς σημειώσουμε ότι ελάχιστη μνεία γίνεται για την παλλαϊκή αντίσταση των Ελλήνων κατά της Ιταλικής και εν συνεχεία Γερμανικής εισβολής, αντίσταση που από το ΚΚΕ αντιμετωπίστηκε εχθρικά και υπονομεύθηκε συνειδητά! Ελάχιστα αναφέρεται επίσης η εν συνεχεία ακολουθήσασα αντίδραση των Ελλήνων, σε συνεργασία με συμμαχικές δυνάμεις, στην περίφημη Μάχη της Κρήτης. Η συμμετοχή των επισήμων Ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στον αγώνα κατά του Άξονα αποσιωπάται, ενώ η παρουσία και δράση ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων αποκρύπτεται παντελώς! Αντίθετα αξίζει να επισημανθεί ότι η δράση του ΚΚΕ είχε ως αποτέλεσμα το αδυνάτισμα της Ελληνικής Αποστολής στο Κάιρο, λόγω της εκεί προκληθείσας ‘εξεγέρσεως’!

Ομιλεί βολευτής του ΣΥΡΙΖΑ, κόμματος που επελέγετο & υποστηρίζετο συστηματικά από το Τουρκικό προξενείο, κόμματος που εκπρόσωποί του δραστηριοποιήθηκαν στο Ευρωκοινοβούλιο υπέρ της διακοπής της ροής κονδυλίων πρός την χώρα, (απο-) κόμματος που κατ' εντολήν Soros απέδωσε 'Μακεδονική' ταυτότητα στους Σκοπιανούς, κόμματος που κυβέρνησε μόνον χάρις στην σύμπραξή του με την 'ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ, και που μετά την αποχώρησή της συνέχισε να κυβερνά προκαλέσαν ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ τ. βολευτών της, κόμματος που δραστηριοποιήθηκε υπέρ του ΟΧΙ στο δημοψήφισμα για να μετατρέψει το αποτέλεσμα σε ΝΑΙ, κόμματος που παραχώρησε την ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ στους ξένους (ΤΧΣ) για 99 χρόνια, κόμματος που αρνήθηκε την ύπαρξη συνόρων στην θάλασσα, κόμματος που επέβαλλε ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΟΥΣ περιορισμούς αναλήψεων την ίδια ώρα που στελέχη (Βαλαβάνη) του παραβίαζαν αυτούς τους ίδιους περιορισμούς.. κόμματος του SOROS / USAID / ΙΔΡΥΜΜΑΤΟΣ COTCH ..

---

Η Βέρμαχτ συνδέεται περισσότερο με το ΚΚΕ - ΕΣΣΔ, μιάς και η τελευταία: (α) βάσει της συμφωνίας ΡΑΠΑΛΟ παρείχε στην Βέρμαχτ την επικράτειά της προκειμένου να ασκείται εκεί η Γερμανική Αεροπορία, (β) βάσει της συμφωνίας Ρίμπεντρωπ - Μολότωφ οι δύο χώρες μοίρασαν μεταξύ τους την κεντρική Ευρώπη.. Τέλος άν η κρύα αγραπιδιά συνδέει τον Βορίδη - Άδωνι με τον Μεταξά θα θυμίσω ότι ο τελευταίος πολέμησε κατά του Άξονα (Ιταλίας - Γερμανίας), αντίθετα με το ΚΚΕ που απείχε και μάλιστα σαμποτάρισε αυτήν την αντίσταση..

Μία Ανταρσία που έπληξε τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: Το στασιαστικό Κίνημα Μέσης Ανατολής το 1944

https://elkosmos.gr/mia-antarsia-poy-eplixe-tis-ellinikes-enoples-dynameis-to-stasiastiko-kinima-mesis-2-2

Τελευταία ενημέρωση: 26/04/2025 01:20

16 Χρόνος ανάγνωσης


SHARE

Πώς οι Κομμουνιστές  του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ αποκαλύπτουν το αληθινό τους πρόσωπο χτυπώντας τις Ένοπλες Δυνάμεις του Ελληνισμού στα χρόνια της Κατοχής



1. Η κατάσταση στην Ελλάδα επί Κατοχής και η Εθνική Αντίσταση


Στα χρόνια 1941-1944 η Ελλάς βρισκόταν υπό τριπλή Ξενική Κατοχή (Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων, μία κατάσταση Κατοχής που παρέμεινε στην Κρήτη ως τον Μάιο του 1945). Στο διάστημα αυτό σιγά-σιγά αναπτύχθηκε από τον Ελληνικό Λαό, με την καθοδήγηση Αξιωματικών ή κομματικών μηχανισμών, ένα Κίνημα Αντιστάσεως στον Κατακτητή, με την στήριξη των Συμμάχων (και δη των Βρεταννών). Στο Κίνημα αυτό κορυφαία δύναμη αναδείχθηκε σταδιακά το ΕΑΜ, με στρατιωτικό του σκέλος τον ΕΛΑΣ.


Το ΕΑΜ πέτυχε να κυριαρχήσει στα περισσότερα μέρη της Κατεχομένης Ελλάδος στα έτη 1943-1944, με 2 μεθόδους. Πρώτον, αποκρύπτοντας από τους Έλληνες πολίτες ότι κυρίαρχη δύναμη πίσω από αυτό ήταν το ΚΚΕ (ένα Κόμμα ενταγμένο και υποταγμένο στις εντολές και τις επιδιώξεις του Κομμουνιστικού Ιμπεριαλισμού, που ήταν σύμμαχος της Γερμανίας του Χίτλερ στο διάστημα 1939-1941 και ελεγχόταν από την Μόσχα του Ιωσήφ Στάλιν). Και δεύτερον, χτυπώντας με ύπουλο και τραγικό τρόπο όσες αντιστασιακές Δυνάμεις δεν υποτάσσονταν ή δεν εντάσσονταν σε αυτό. Με βάση την 2η τακτική, ξεκινώντας από το 1943, καταστρέφουν ανεξάρτητες ομάδες Εθνικής Αντιστάσεως μη κομμουνιστικής προελεύσεως, σε Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Μακεδονία και Θεσσαλία. Αυτό θα κορυφωθεί με την καταστροφή της ΕΚΚΑ του Συνταγματάρχου Δημητρίου Ψαρρού και την σφαγή του τελευταίου, τις ημέρες του Πάσχα του 1944.



Τμήμα της Ταξιαρχίας Ρίμινι

Όλες αυτές τις ανθελληνικές κινήσεις προσπαθούσαν να τις δικαιολογήσουν από τότε μέχρι σήμερα όχι μόνο οι ηθικοί και φυσικοί αυτουργοί, αλλά και πλήθος συγγραφέων (πολλοί από τους οποίους θυσιάζουν την Ιστορική Αλήθεια, για να φανούν αρεστοί στην ηγεσία της Κομμουνιστικής Αριστεράς ή να επιβιώσουν με μία ¨πνευματική ατμόσφαιρα¨ μιας παρακμιακής Ελλάδος, που έχει βαφτίσει την Αριστερά ως την ανώτερη ηθική και κοινωνική δύναμη και Ιδεολογία). Προσπαθούν να δικαιολογήσουν τα εγκλήματα και τις σφαγές φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να χαρακτηρίσουν σαν «δοσίλογους» τα αθώα θύματά τους ή και «πράκτορες των Εγγλέζων» και «εχθρούς του Λαού». Μετά το μαχαίρι της σφαγής θέση παίρνει το μυστρί με την λάσπη.


Μία λάσπη που συνεχίζεται σήμερα, σε εποχές συγκροτημένης και συνεχούς αποδομητικής προσπάθειας της Ελληνικής Ιστορίας. Αυτό μας υποχρεώνει να μην ξεχνάμε, να μην καταφεύγουμε στην μονομερή λήθη, μία κατάσταση που εξυπηρετεί τους δόλιους σκοπούς τους.


Μας υποχρεώνει να θυμηθούμε τα ξεχασμένα ή άγνωστα στους πολλούς εγκλήματα των οργάνων του ΚΚΕ, όταν απέβαλε κυνικά την μάσκα του «πατριωτικού» ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Ένα τέτοιο έγκλημα, και με την μεταφορική και με την κυριολεκτική έννοια του όρου, υπήρξαν τα όσα έγιναν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1944  στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις της Μέσης Ανατολής. Σε έναν χώρο, όπου δεν υπήρχαν κατακτητές, για να επικαλεστούν πόλεμο εναντίον τους ή εναντίον ¨προδοτών¨ που υπηρετούσαν τους κατακτητές.



Το αντυιτορπιλλικό Αδρίας και ο Ναύαρχος Πέτρος Βούλγαρης που κατέστειλε το Κίνημα


2.Ένα άγνωστο «έγκλημα» στην Μέση Ανατολή


Εκεί, στην Μέση Ανατολή, με επίκεντρο την Αίγυπτο, έλαβε χώρα ένα εγκληματικό Κίνημα που διέσπασε τις γεμάτες Θρύλο και Δράση  Ένοπλες Δυνάμεις που είχαν καταφύγει στα μέρη εκείνα.


Τι συνέβη, λοιπόν, στην Μέση Ανατολή το 1944; Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και των 3 όπλων είχαν συμμετάσχει με πολλές θυσίες στις Επιχειρήσεις κατά του Άξονος, από το Ελ Αλαμέιν τον Οκτώβριο του 1942 ως τις συγκρούσεις στην Λέρο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα το φθινόπωρο του 1943 (με γνωστότερα δείγματα ναυτικής ανδρείας των Ελλήνων τα πλοία «Βασίλισσα Όλγα» και «Αδρίας»).


Ήδη ο Άξονας βρισκόταν σε υποχώρηση: μετά την Απόβαση των Συμμάχων στην Ιταλία (θέρος 1943) και την συνακόλουθη Συνθηκολόγηση της Ιταλίας λίγο μετά, ο Πόλεμος φαινόταν ότι άλλαζε πορεία οριστικά. Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, που βρίσκονταν υπό την Διοίκηση του Βασιλέως Γεωργίου Β΄ και της Κυβερνήσεως του Εμμανουήλ Τσουδερού, θα εκαλούντο εντός του 1944 να συμμετάσχουν και στην κοινή Συμμαχική Εκστρατεία στην Ιταλία κατά των Γερμανών.


Όμως, ενώ το 1944  φαινόταν ως το έτος που θα τερμάτιζε την Τραγωδία της Κατοχής, στην οποία είχε περιέλθει ο Ελληνισμός, απεδείχθη ότι νέες δοκιμασίες θα εμφανίζονταν. Όχι μόνο στην Κατεχόμενη Ελλάδα, αλλά και στον μαχόμενο Ελληνισμό στην Μέση Ανατολή. Εκεί θα ξεσπάσει τον Απρίλιο του 1944 Στασιαστικό Κίνημα, μία αληθινή Ανταρσία με υποκίνηση από στελέχη του ΚΚΕ που ως τότε λειτουργούσαν διαβρωτικά εντός των Ενόπλων Δυνάμεών μας.


Σήμερα, που έχουμε στην διάθεσή μας πλήθος πηγών, μπορούμε να πούμε ότι το Κίνημα αυτό υπήρξε ένα συγκροτημένο σχέδιο του ΚΚΕ και μερίδος του Βρετανικού Φόρεϊν Όφις (που δεν ήθελε να υπάρχουν ισχυρές Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, εν όψει του τερματισμού του Πολέμου και του μελλοντικού μεταπολεμικού σχεδιασμού στην Ευρώπη). Το τότε μεγάλο στέλεχος του ΚΚΕ στην Μέση Ανατολή εκείνες τις ημέρες Βασίλης Νεφελούδης (στο βιβλίο του «Η Εθνική Αντίσταση στην Μέση Ανατολή») ομολογεί ότι ο Γιάννης Σαλάς, ο ιθύνων νους του Κινήματος του ΚΚΕ εναντίον του Ελληνικού Στρατού το 1944, υποστήριξε σε Έκθεσή του προς την Κ.Ε. του ΚΚΕ ότι, κατά την επίσκεψη του κορυφαίου κομμουνιστικού στελέχους του Πέτρου Ρούσου (ο οποίος θα αναλάβει και ¨Υπουργός¨ στην ¨Κυβέρνηση του βουνού¨ το 1947) στην Μέση Ανατολή, τον Αύγουστο του 1943, είχαν συμφωνήσει οι δύο ότι η ίδρυση ¨Κυβέρνησης του βουνού¨ από το ΕΑΜ (δηλαδή, ουσιαστικά, το ΚΚΕ) στην Κατεχόμενη Ελλάδα θα αποτελούσε το σύνθημα για την έκρηξη του Κινήματος. Και αυτό έγινε.



Πλοίο κατειλεημμένο από στασιαστές


3. Η «κυβέρνηση του βουνού» ως σύνθημα της Ανταρσίας


Το ΕΑΜ τον Μάρτιο του 1944 συγκρότησε μία ¨Κυβέρνηση του βουνού¨, την ΠΕΕΑ. Η «Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθερώσεως» σχηματίστηκε στις 10 Μαρτίου 1944 στην Ευρυτανία. Πρώτος Πρόεδρός της ανέλαβε ο στρατιωτικός Ευριπίδης Μπακιρτζής, ο γνωστός και ως ¨κόκκινος Συνταγματάρχης¨, που κατηγορήθηκε από πολλούς ως Πράκτωρ των Άγγλων.


Η ΠΕΕΑ ήταν η 3η Κυβέρνηση του Ελληνικού χώρου, μετά την αναγνωρισμένη από τους Συμμάχους και εδρεύουσα στην Μέση Ανατολή Κυβέρνηση Εμμανουήλ Τσουδερού και την Κατοχική Κυβέρνηση Ιωάννου Ράλλη, που έδρευε στην Αθήνα (και την αναγνώριζε μόνο ο Άξων). Την ΠΕΕΑ όμως την αγνόησαν οι Σύμμαχοι, επιδεικτικώς ακόμη και ο ίδιος ο Ιωσήφ Στάλιν. Ο Στάλιν στις 25 Μαρτίου 1944, λίγες ημέρες μετά την ίδρυσή της, μάλιστα απέστειλε συγχαρητήριο μήνυμα για την Εθνική επέτειο του Ελληνισμού στον Ανώτατο Άρχοντα του μαχομένου Ελληνισμού, τον Βασιλέα Γεώργιο Β΄!  Αυτό το γεγονός απέκρυπταν επιμελώς για δεκαετίες οι εν Ελλάδι θαυμαστές του Στάλιν, διότι δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι το ¨ίνδαλμά¨ τους θα τους ¨πουλούσε¨ τόσο άνετα στον ¨ταξικό εχθρό¨, ενώ αυτοί πολεμούσαν και θυσιάζονταν στο όνομά του.


Οι Υπουργοί της Ελληνικής Κυβερνήσεως το 1944 στην Μέση Ανατολή αδιαφορούσαν για το ετοιμαζόμενο στασιαστικό Κίνημα του ΚΚΕ, παρότι έβλεπαν τις κινήσεις που γίνονταν. Ο ίδιος ο τότε Υπουργός Σοφοκλής Βενιζέλος γνώριζε, αλλά επιθυμούσε την Πρωθυπουργία πρώτα από όλα. Και το εντυπωσιακό είναι πως ο ¨αδιάφορος¨ για την προετοιμασία της Ανταρσίας Σοφοκλής Βενιζέλος, όταν διεδέχθη στην Πρωθυπουργία τον Τσουδερό, πολέμησε την Ανταρσία με κάθε μέσο!


Στην Μέση Ανατολή είχε ήδη σχηματιστεί η 1η Ταξιαρχία από Έλληνες στρατευσίμους, για να μεταβεί στις επιχειρήσεις κατά του Άξονος στην Ιταλία. Το ΚΚΕ ανέμενε ότι εντός του 1944 κάποια στιγμή θα αποχωρούσαν από την Κατεχόμενη Ελλάδα οι Γερμανοί και θα είχε τον πλήρη έλεγχο της εξουσίας στην Ελλάδα. Για τον σκοπό αυτόν (που, φυσικά, δεν τον αποκαλύπτει στα μη Κομμουνιστικής προελεύσεως μέλη του ΕΑΜ, που πίστευαν ότι αγωνίζονταν για την ελευθερία του Ελληνισμού) δεν ήθελε συγκροτημένες και μάχιμες τις Ελληνικές Δυνάμεις. Αφού δεν τις ήλεγχε πλήρως, δεν ήθελε αυτές να έχουν τακτική και μαχητική ικανότητα.



4.Η πορεία της Ανταρσίας και η αδράνεια της τότε Κυβερνήσεως


Η συνέχεια είναι η εξής. Στις 31 Μαρτίου 1944 «Επαναστατική Επιτροπή Αξιωματικών» (που ελέγχονταν ουσιαστικά από στελέχη του ΚΚΕ) εμφανίστηκε στον Υπουργό ακόμη Σοφοκλή Βενιζέλο και ζήτησε 1. να συμμετάσχει στην Κυβέρνηση και 2. να προκύψει συνεργασία με την ΠΕΕΑ. Οι συνεχείς επιδείξεις αδιαφορίας ή υποχωρητικότητας από τον Τσουδερό και τους Υπουργούς του αύξησαν τις απαιτήσεις των Στασιαστών. Στις 12 Απριλίου ο Γεώργιος Β΄ φτάνει από το Λονδίνο στο Κάιρο και ξεκαθαρίζει τα πράγματα, όσον αφορά τον εαυτό του και τον θεσμό της Βασιλείας στην μελλοντική ελεύθερη Ελλάδα.


Σε Διάγγελμά του ο Γεώργιος Β΄ τονίζει: «…Όταν ελευθερωθώμεν, ο λαός θα κληθή να αποφασίση ελευθέρως περί του πολιτεύματός του. Ως πας Έλλην, είμαι και εγώ εις την διάθεσιν του λαού και τίθεμαι υπό την κρίσιν του ευθύς ως αι ομαλαί περιστάσεις αποκατασταθούν. Εφ΄ όσον οι εχθροί δυναστεύουν ακόμη την πατρίδα, πρέπει να έχωμεν κυβέρνησιν αντιπροσωπευτικήν όλων των ρευμάτων της κοινής γνώμης, αποκλειομένων μόνον των συνεργασθέντων μετά του εχθρού. Η κυβέρνησις θα αποτελεσθή κατά το πλείστον εξ Ελλήνων που έζησαν εις την Ελλάδα κατά την Κατοχήν και είναι, εκ της πείρας των από τας πόλεις  και τα ελεύθερα βουνά της Ελλάδος ενήμεροι των πραγματικών εθνικών συμφερόντων…».


Στις 14 Απριλίου ορκίζεται νέος Πρωθυπουργός, ο Σοφοκλής Βενιζέλος, χωρίς όμως να επιδείξει την ανάλογη επιρροή επί των γεγονότων. Μόνη λύση θα ήταν η σύγκρουση με τους Στασιαστές.


Οι στασιαστές κατέλαβαν Ελληνικά πλοία, πέταξαν Αξιωματικούς στην θάλασσα και δήλωσαν απομάκρυνση από τον κοινό αγώνα κατά του Άξονος. Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έφτασαν στα πρόθυρα της διαλύσεως και του εξευτελισμού. Το κλίμα  των ημερών περιγράφει στο βιβλίο «Ο Άγγλος ¨Πρόξενος¨», ο Πέτρος Στάικος-Μακρής, ενώ την ημερολογιακή πορεία των γεγονότων καταγράφει στην «Πολιτική και Διπλωματική Ιστορία της Ελλάδος, 1941-1945» ο Διπλωμάτης και Συγγραφέας Αντώνιος Κοραντής.


Ο Βενιζέλος παρέμεινε στην εξουσία επί 13 ημέρες, κατά την διάρκεια των οποίων κατεστάλη η Ανταρσία. Την εκτέλεση της καταστολής ανέλαβαν Βρετανικά Στρατεύματα στην ξηρά  και νομιμόφρονες Ελληνικές Δυνάμεις υπό τον Ναύαρχο Πέτρο Βούλγαρη, δια της καταλήψεως των στασιασάντων σκαφών στον Λιμένα της Αλεξάνδρειας. Μετά ανέλαβε Πρωθυπουργός ο Γεώργιος Παπανδρέου.


Ο απολογισμός της καταστολής ήταν βαρύς. Είχε άμεσες επιπτώσεις (με θανάτους, τραυματισμούς και φυλακίσεις), αλλά και έμμεσες, όπως την αποσάθρωση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς θα περάσουν μήνες, για να συγκροτήσουν την 3η Ορεινή Ταξιαρχία (υπό τον Θρ. Τσακαλώτο), που θα συμμετάσχει το φθινόπωρο του 1944 σε επιχειρήσεις  κατά του Άξονος στην Ιταλία, όπως στην θρυλική μάχη του Ρίμινι.



Ο Κυβερνήτης του ΑΔΡΙΑΣ Ιωάννης Τούμπας

5.Κοινή υπονόμευση της Ελλάδος από Κομμουνιστές και Βρετανούς;


Η όλη σύλληψη  και εκτέλεση αυτής της Ανταρσίας χρεώνεται στον μηχανισμό του ΚΚΕ, που ως τότε είχε με τεχνάσματα επιτύχει να αποκρύψει τους αληθινούς στόχους του ΕΑΜ. Συμβάδιζε η τακτική διαλύσεως των Ενόπλων Δυνάμεων Μέσης Ανατολής (εφ΄ όσον δεν τους ήλεγχε το ΚΚΕ) με την τακτική Βρετανικών πολιτικών κύκλων που ήθελαν αδύναμη μεταπολεμική Ελλάδα, για να μην διεκδικήσει αυτή την Βόρειο Ήπειρο, την Κύπρο ή ευνοϊκή αλλαγή Ελληνοβουλγαρικών Συνόρων (το τονίζει αυτό ο καλά ενημερωμένος Παν. Πιπινέλης, όπως αναφέρει ο Κοραντής στο πιο πάνω βιβλίο του). Το εντυπωσιακό είναι πως (εκ των υστέρων, βέβαια) ο (απών το 1944 από τις τρέχουσες εξελίξεις, λόγω αιχμαλωσίας) Γ.Γ. του ΚΚΕ  Νίκος Ζαχαριάδης ομιλών στην 12η Ολομέλεια και στο 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ το 1945 καταδίκασε το Κίνημα της Μέσης Ανατολής και υποστήριξε ότι πιθανόν αυτό να υπεκινήθη από τους Άγγλους.


Στον 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ (τον Οκτώβριο του 1945) ο Ζαχαριάδης είπε : «Στη συγκεκριμένη εκδήλωσή του το Κίνημα της Μέσης Ανατολής εξυπηρέτησε αντικειμενικά αντιλαϊκούς, αντιδημοκρατικούς σκοπούς και σήμερα πια δεν πρέπει να υπάρχη αμφιβολία ότι και ξένος δάκτυλος έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στο να εκδηλωθή το Κίνημα κατά τον τρόπο και τον χρόνο που εκδηλώθηκε». Όπως ορθώς σχολιάζει ο Αντώνιος Κοραντής στο βιβλίο του, ο Ζαχαριάδης υπονοούσε ότι οι Βρετανοί είχαν εσκεμμένως υποκινήσει την Ανταρσία για να διαλύσουν τις ¨δημοκρατικές¨ (δηλαδή κομμουνιστικές) δυνάμεις. Όμως, αν έγιναν έτσι τα πράγματα, τότε οι Κομμουνιστές έπαιξαν άθελα (;) τους το βρετανικό παιχνίδι.


Ένα άλλο μεγάλο στέλεχος του ΚΚΕ, ο Δημήτρης Βλαντάς, ομολογεί ότι οι Κομμουνιστές και οι οπαδοί του ΕΑΜ, που είχαν δημιουργηθεί στην Μέση Ανατολή υπό την επίδραση «της ηρωικής δράσεως και γιγαντώσεως του Επαναστατικού Κινήματος Εθνικής Αντιστάσεως στην Κατεχομένη Ελλάδα…. όλοι αυτοί έπαιξαν ηλίθια το παιχνίδι των ¨δημοκρατών πολιτικών¨ και στρατιωτικών της Μέσης Ανατολής. Έτσι, σε τελευταία ανάλυση, όλοι αυτοί εξυπηρέτησαν την συνολική ελληνική αντίδραση και τον αγγλικό ιμπεριαλισμό. Όλοι αυτοί οι φλογεροί αγωνιστές που μετέπειτα έλειωναν στ΄ αφρικανικά στρατόπεδα συγκεντρώσεως, ήσαν τα θύματα της γενικής δεξιάς οππορτουνιστικής και τυχοδιωκτικής γραμμής και ταχτικής της ηγεσίας του ΚΚΕ….».


Το αν η τότε ηγεσία του ΕΑΜ/ ΚΚΕ (Σιάντος-Ιωαννίδης) υπήρξαν αλαζόνες ή απλώς όργανα των Άγγλων, δεν μπορούμε να το αναλύσουμε σε αυτές τις γραμμές. Το σίγουρο είναι ότι η Ανταρσία εκείνη αμαύρωσε την αίγλη των θρυλικών ως τότε Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Ο διαδεχθείς τον Σοφοκλή Βενιζέλο νέος Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου, με έξυπνη τακτική μπόρεσε και τις Ένοπλες Δυνάμεις να ανασυγκροτήσει και τις επιδιώξεις του ΚΚΕ να περιστείλει, οδηγώντας το σε Λίβανο (Μάιος 1944) και Καζέρτα (Σεπτέμβριος 1944).


Ενδεικτική βιβλιογραφία : 1.Βασίλης Νεφελούδης, 2.Κοραντής Αντώνιος, «Πολιτική και Διπλωματική Ιστορία της Ελλάδος, 1941-1945», εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας 3. Πέτρος Στάικος-Μακρής, «Ο Άγγλος ¨Πρόξενος¨»,  Εκδόσεις Ωκεανίδα. 4.Μαυροειδής Λευτέρης, Οι δύο όψεις της Ιστορίας, Εκδόσεις Δελφίνι. 5.Κούσουλας Επανάστασις και ήττα, Εκδόσεις Καμπανά .6.Λυμπερίου Θεόδωρος, Το Κομμουνιστικό κίνημα στην Ελλάδα, Εκδόσεις Παπαζήση.


Γεώργιος Διον. Κουρκούτας

Καθηγητής φιλόλογος


Οι Έλληνες της ΕΣΣΔ εξορίστηκαν μαζικά, σαν ζώα, σε μέρη πρωτόγονα – Η 13η Ιουνίου είναι αφιερωμένη σε αυτούς

 Οι Έλληνες της ΕΣΣΔ εξορίστηκαν μαζικά, σαν ζώα, σε μέρη πρωτόγονα – Η 13η Ιουνίου είναι αφιερωμένη σε αυτούς

Ο ιστορικός Βασίλης Τσενκελίδης γράφει για τις σταλινικές διώξεις του 1949, στην «ασιατική Βαβυλωνία»


Στις 13 Ιουνίου 1949 στη Σοβιετική Ένωση επιχειρήθηκε μία από τις μεγαλύτερες μετατοπίσεις πληθυσμών στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ακόμα και οι Έλληνες που έζησαν «πορείες θανάτου» από τους Οθωμανούς στον Πόντο την περίοδο 1916-1923, παρακολουθούσαν άναυδοι την τραγική τους μοίρα.

Σε κάθε ελληνικό σπίτι σε όλη την παραλιακή γραμμή από την Ανάπα στην περιοχή του Κράσνονταρ έως το Σόχουμ της Αμπχαζίας και το Βατούμ της Αντζαρίας μπήκαν ένας αξιωματικός και ένας στρατιώτης.

Λίγοι από τους άτυχους μετατοπισθέντες ενημερώθηκαν λόγω διαρροής πληροφοριών για την ενδεχόμενη βίαιη εξορία. Όπως δηλώνουν αυτόπτες μάρτυρες εκείνων των γεγονότων: «Επιτρεπόταν να πάρουν μαζί τους τόσα όσα χωρούσαν στην χειραποσκευή τους. Όλη η υπόλοιπη κινητή και ακίνητη προσωπική περιουσία κρατικοποιήθηκε».

Η ιδιωτική περιουσία απαγορευόταν εξαρχής στα πλαίσια της σοσιαλιστικής ιδεολογίας. Οι προσωπικές οικίες των Ελλήνων είτε πουλήθηκαν είτε παραχωρήθηκαν δωρεάν στους νέους κατοίκους που μεταφέρθηκαν από το Βορρά της Ρωσίας στην περιφέρεια Κράσνονταρ και από τις ορεινές περιοχές της Γεωργίας στην Αμπχαζία και στην Αντζαρία.

Χάρτης του Καυκάσου τη σοβιετική περίοδο 1957-1991 (πηγή: mapinmap.ru)

Παρά τη μυστικότητα της επιχείρησης ήταν εύκολο να καταλάβει κανείς πως ο τελικός προορισμός της μεταφοράς μέσω των ατελείωτων σιδηροδρόμων της ΕΣΣΔ που κληρονομήθηκαν από τους τελευταίους τσάρους της δυναστείας Ρομανόφ, θα ήταν η Ασία.

Όμως οι αγαθοί και ανυποψίαστοι Έλληνες πίστευαν πως η εκτόπισή τους γίνεται με κατεύθυνση προς την Ελλάδα.

Όλοι οι εξορισμένοι είτε είχαν ελληνικά διαβατήρια, είτε απέκτησαν τη σοβιετική υπηκοότητα μετά την ελληνική. Η ψευδαίσθηση χάθηκε όταν το τρένο πέρασε τον ποταμό Βόλγα με μία μοναδική κατεύθυνση· προς την Ασία .

Υπό τη συνοδεία των στρατευμάτων της σοβιετικής κρατικής ασφάλειας οι εκτοπισθέντες μέσα σε κλειστά βαγόνια έφτασαν μετά από δύο εβδομάδες στις στέπες και την έρημο του νότιου Καζακστάν. Έφτασαν όσοι άντεξαν και επέζησαν. Γιατί πολλοί από αυτούς πέθαναν από τις κακουχίες και τις αρρώστιες.

Η βίαιη εκτόπιση του 1949 ήταν ένας ακόμα κρίκος στην αλυσίδα των διώξεων και των εξοριών των Ελλήνων της ΕΣΣΔ. Ο νέος τρόπος καταπίεσης εξευρέθηκε λίγα χρόνια μετά τη λεγόμενη «Ελληνική επιχείρηση» της Εν-Κα-Βε-Ντε την περίοδο 1937-1938, που κόστισε χιλιάδες ζωές των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης.

H Αγριππίνα Συμεωνίδη-Τσεγγελίδη με την πεθερά της και τη κουνιάδα της στην Αθήνα (αρχείο του Β. Τσενκελίδη)

Το 1939 από τη Σοβιετική Ένωση στην Ελλάδα εξορίστηκαν οι οικογένειες των Ελλήνων υπηκόων που εκτελέστηκαν στη διάρκεια της «Ελληνικής επιχείρησης» του 1937-38. Στις συζύγους, στις μητέρες, στις αδελφές και στα  παιδιά ανακοινώθηκε πως οι άνδρες τους ήδη βρίσκονταν στην Ελλάδα.

«Στην Ελλάδα δεν βρήκαμε τον πατέρα μου Ευθύμιο Συμεωνίδη. Αργότερα μάθαμε πως εκτελέστηκε από τους Σοβιετικούς», έλεγε ο γιος του Ιωάννης που έφτασε στην Αθήνα από την Οδησσό στην ηλικία των 10 ετών, το 1939 με τη μητέρα του Αγριππίνα (Δέσποινα) Τσεγγελίδη, τη γιαγιά και τη θεία του από τη μεριά του πατέρα του.

Πολιτική των μαζικών εξοριών, οι Έλληνες στην «ασιατική Βαβυλωνία»

Τη δεκαετία του 1930 οι σταλινικές Αρχές ξεκίνησαν την πολιτική των μαζικών εξοριών. Η Σιβηρία και η Κεντρική Ασία (ως επί το πλείστον το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Κιργιζία) γέμισαν από λαούς με πολύ διαφορετικές πολιτισμικές και γλωσσικές καταβολές.

Σε κοινωνίες με τον ντόπιο πληθυσμό στη πλειοψηφία του να βρίσκεται σε σχεδόν πρωτόγονη κατάσταση, έμεναν εξορισμένοι Ρώσοι, Ουκρανοί, λαοί της Βαλτικής, Γερμανοί του Βόλγα, Τσετσένοι, Αρμένιοι, Αζέροι, Κούρδοι, Κορεάτες, Ουιγούροι, Ντουγκάνοι (Κινέζοι μουσουλμάνοι), κ.ά.

Οι Έλληνες μαζικά συμπλήρωσαν τον πληθυσμό της «ασιατικής Βαβυλωνίας» τη δεκαετία του 1940.

Η πρώτη εκτόπιση των Ελλήνων έγινε προς το βόρειο Καζακστάν και τη Σιβηρία το 1942. Στο πλαίσιο της «επιχείρησης απομάκρυνσης άοπλου πληθυσμού» από το μέτωπο του πολέμου εξορίστηκε στη Σιβηρία και το βόρειο Καζακστάν μεγάλος αριθμός Ελλήνων από την περιοχή Κουμπάν της νότιας Ρωσίας και την πόλη Κερτς της Κριμαίας. Στις 24 Ιουνίου 1944 εξορίστηκαν στο Ουζμπεκιστάν της Κεντρικής Ασίας οι Έλληνες της υπόλοιπης Κριμαίας.

Στις 13 Ιουνίου 1949 εξορίστηκαν στο νότιο Καζακστάν πάνω από 40.000 άτομα ελληνικής καταγωγής. Όλος σχεδόν ο ελληνικός πληθυσμός ήταν από τις περιοχές Κουμπάν (βόρειος Καύκασος, Ρωσία), Αμπχαζία και Αντζαρία. Τα έξοδα διαβίωσης κατά τη διάρκεια του εκτοπισμού τους καλύφθηκαν από τους ίδιους.

Παρασκευή Πενταζίδη στο νότιο Καζακστάν τη δεκαετία του 1960 (αρχείο του Β. Τσενκελίδη)

Από τις πληροφορίες που άφησε η εκτοπισμένη στο Καζακστάν Παρασκευή Πενταζίδη (1926, Κουμπάν Ρωσίας – 2006, Αθήνα) αποδεικνύεται για άλλη μια φορά το εξής: «Τις πρώτες μέρες απαγορευόταν να είναι ανοιχτά τα βαγόνια. Η έλλειψη οξυγόνου και η ανύπαρκτη υποδομή για την προσωπική υγιεινή δημιουργούσε εστίες μόλυνσης. Τα πρώτα θύματα της μεταφοράς στα βρόμικα βαγόνια για ζώα ήταν τα νεογνά και μικρά παιδιά.

»Για να δημιουργηθούν οι πρόχειρες τουαλέτες οι εκτοπισθέντες τρυπούσαν το πάτωμα των βαγονιών και έφτιαχναν με τα σώματά τους τις ασπίδες για να μην ντρέπονται οι γυναίκες τους άνδρες. Υπήρχαν περιπτώσεις όταν γυναίκες, που μεγάλωναν με τις αρχές των προγόνων τους από τον Πόντο, πέθαιναν αρνούμενες να κάνουν την ανάγκη τους στον ίδιο χώρο με τους ξένους άνδρες».

Ο σύζυγος της Παρασκευής Απόστολος Συμεωνίδης πέθανε στο Καζακστάν το 1955 από τις κακουχίες. Η νεαρή τότε Παρέσα (Παρασκευή) μεγάλωσε τα τρία τους παιδιά μόνη της. Επέζησε, επέστρεψε στην περιοχή Κουμπάν και το 1990 έφυγε με τα παιδιά και τα εγγόνια της στην Ελλάδα.

Συνολικά, από το 1942 έως 1949 από την παρευξείνια περιοχή του Καυκάσου εκτοπίστηκαν πάνω από 60.000 Έλληνες.

Οι βασανισμένοι Έλληνες έπρεπε να βρουν δυνάμεις για να ξεκινήσουν την ζωή τους από την αρχή. Οι τοπικές σοβιετικές Αρχές δεν μερίμνησαν για την εγκατάστασή τους. Οι πρόχειρες οικίες κτίστηκαν από τους ίδιους τους εκτοπισθέντες σε διαλείμματα κατά τη διάρκεια της πολύωρης εργασίας.

«Δεν μας πλήρωναν μέχρι το θάνατο του Στάλιν το 1953. Μετά πλήρωσαν μικρό μισθό, όμως μαζεμένο. Δεν ξέραμε πώς να διαχειριστούμε αυτά τα χρήματα. Πήγα στο μαγαζί και πήρα παπούτσια για τα τρία μου παιδιά. Μέχρι τότε χρησιμοποιούσαν ένα παλιό ζευγάρι με τρύπες. Η μεγαλύτερη κόρη μου έβαζε αυτά τα παπούτσια και κουβαλούσε στην πλάτη τη μικρότερη αδελφή για να βγει έξω από το σπίτι το χειμώνα. Το καλοκαίρι κυκλοφορούσαν ξυπόλυτοι», έλεγε η Παρασκευή Πενταζίδη, όπως και πολλοί άλλοι εκτοπισθέντες.

Παρασκευή Πενταζίδη (τρίτη όρθια από αριστερά) με τους εργαζόμενους διάφορων εθνικοτήτων του κολχόζ στο νότιο Καζακσταν (αρχείο του Β. Τσενκελίδη)

Στους εκτοπισθέντες απαγορευόταν η απομάκρυνση από τον τόπο μόνιμης κατοικίας.  Σύμφωνα με το διάταγμα του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ, από τις 26 Νοεμβρίου 1948 οι παραβάτες του κανονισμού των «ειδικών ζωνών εγκατάστασης» αντιμετώπιζαν ποινή εικοσαετούς κάθειρξης. Οι Έλληνες, όπως και άλλοι λαοί, ήταν αποκλεισμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο.

Οι κανονισμοί αυτοί ίσχυσαν μέχρι το θάνατο του Στάλιν. Τρία χρόνια αργότερα, το 1956, μετά το 20ό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης και την καταδίκη των εγκλημάτων της σταλινικής περιόδου, στους εκτοπισθέντες επιτράπηκε ο επαναπατρισμός στους τόπους της προηγούμενης κατοικίας, με την προϋπόθεση πως αυτή η περιοχή δεν ανήκε στη ζώνη του υπεραυξημένου πληθυσμού.

Όμως, στη Σοβιετική Ένωση υπήρχε σύστημα εσωτερικής πολιτογράφησης και η μετοίκιση από περιοχή σε περιοχή ήταν δύσκολη. Εύκολη ήταν μόνο η εγκατάσταση σε άγονες περιοχές.

Οι Έλληνες βρήκαν εμπόδια και κατά την εγγραφή τους στα κατά τόπους δημοτολόγια των περιοχών από τις οποίες εξορίστηκαν βίαια. Η περιουσία δεν επιστράφηκε στους νόμιμους κατόχους της. Στα σοβιετικά αρχεία στα βιβλία οικιών των Ελλήνων δεν αναφέρονται πια τα ονόματα τους. Οι Έλληνες ξανάρχισαν τη ζωή τους, για μία ακόμα φορά.

Ιωάννης Συμεωνίδης του Ευθυμίου με τη σύζυγο του Χριστίνα και τη μητέρα του Αγριππίνα στην Αθήνα τη δεκαετία του 1980 (αρχείο του Β. Τσενκελίδη)

Οι σοβιετικές Αρχές αποκατέστησαν την ατομική νομική αθωότητα των άδικα εξορισμένων Ελλήνων. Τον Απρίλιο του 2014, στο πλαίσιο του νόμου για την αποκατάσταση των εξόριστων λαών της Κριμαίας, για πρώτη φορά ακούστηκαν οι Έλληνες ως εθνότητα άδικα διωκόμενη στην ΕΣΣΔ.

Ο οργανωμένος ποντιακός χώρος στην παγκόσμιά του διάσταση αναγνώρισε την 13η Ιουνίου 1949 ως Ημέρα μνήμης των σταλινικών διώξεων κατά των Ελλήνων τις δεκαετίες 1930-1940.

Βασίλης Τσενκελίδης,
ιστορικός.

https://www.pontosnews.gr/654852/pontos/mazikes-exories-ellinon-essd-tsenkelidis/

Σάββατο 15 Αυγούστου 2026

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Μια νέα έκθεση για το μυκηναϊκό βασίλειο του Νέστορα

 

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Μια νέα έκθεση για το μυκηναϊκό βασίλειο του Νέστορα

https://www.lifo.gr/now/entertainment/ethniko-arhaiologiko-moyseio-mia-nea-ekthesi-gia-mykinaiko-basileio-toy-nestora

Χρυσόδετος σφραγιδόλιθος από αχάτη. Απεικονίζεται σκηνή μονομαχίας δύο πολεμιστών πάνω από τη σορό τρίτου. Πύλος, Τάφος του Γρύπα Πολεμιστή, 1630/10-1450/40 π.Χ.

Xρυσή σφραγίδα με παράσταση μεγαλοπρεπούς γρύπα. Θολωτός τάφος ΙV στον Άνω Εγκλιανό, 15ος αι. π.Χ. Φωτ.: Μαρία Κοντάκη
Χρυσή χάνδρα με κοκκιδωτή διακόσμηση. Περιστεριά, Θολωτός τάφος 1, 1520/10-1410/00 π.Χ.

Χάλκινο στέμμα με στεφάνη και χρυσό «αστέρι – άνθος» στην κορυφή. Μυρσινοχώρι, Θολωτός Τάφος 1, 1630-1510 π.Χ. Φωτ.: Ελευθέριος Γαλανόπουλος



Χάλκινο εγχειρίδιο με χρυσεπένδυτη λαβή. Διακοσμημένο με την τεχνική της «ζωγραφικής σε μέταλλο». Ένθετα χρυσά και αργυρά στοιχεία αποδίδουν σκηνή κυνηγιού με τρεις λεοπαρδάλεις σε τοπίο με βράχια, δένδρα και ένα ποτάμι. Μυρσινοχώρι, Θολωτός τάφος 2, 1520-1360 π.Χ.

Πήλινη πινακίδα Γραμμικής Β γραφής, γνωστή ως η «Πινακίδα των Τριπόδων». Ανάκτορο του Νέστορα, περίπου 1190 π.Χ.

 Η πινακίδα των τριπόδων. Βρέθηκε από τον Carl Blegen στην Πύλο το 1939. Με μπλε χρώμα δηλώνεται η λέξη 'Αιγεύς' (E.L. Bennett, 1955. The Pylos Tablets. Texts of the Inscriptions found 1939-1954, Princeton: σελ. 66).
PY Ta 641






In the Bird Cage of the Muses: Archiving, Erudition, and Empire in Ptolemaic Egypt

 In the Bird Cage of the Muses: Archiving, Erudition, and Empire in Ptolemaic Egypt

Περίληψη

Αυτή η διατριβή διερευνά τον εξέχοντα ρόλο του Μουσείου-Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας στην οικοδόμηση μιας νέας κοινότητας αρχειονόμων-ποιητών κατά τον τρίτο αιώνα π.Χ., μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Υποστηρίζω ότι το Μουσείο ήταν ένα νέο είδος θεσμού - ένα αυτοκρατορικό αρχείο - που διευκόλυνε ένα είδος πολιτικής κυριαρχίας που λειτουργούσε μέσω της παραγωγής, της διαιώνισης και του ελέγχου συγκεκριμένων γνώσεων για τον κόσμο και όχι μέσω του φόβου και της ωμής βίας.

Συγκεκριμένα, υποστηρίζω ότι όσοι εργάζονταν στο Μουσείο, ή Βιβλιοθήκη, διαμόρφωναν ένα νέο όραμα για το παρελθόν μέσω του σχολαστικού εκδοτικού και συλλεκτικού τους έργου πάνω στις ποικίλες απομείνασες κοινότητες των Ελλήνων πριν από την κατάκτηση. Η κυριαρχία αυτής της παράδοσης, με τη σειρά της, αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά του τι σήμαινε να είσαι μορφωμένος (πεπαιδευμένος), αλλά ακόμη πιο σημαντικό, του τι σήμαινε να είσαι Έλληνας σε αυτό το νέο πολιτικό τοπίο. Σε αντίθεση με πολλές μελέτες για την πολιτική και τον πολιτισμό στην ελληνιστική περίοδο που επικεντρώνονται στην άσκηση εξουσίας από πάνω προς τα κάτω, διερευνώ πώς φαινομενικά ακίνδυνες ή ακόμη και εσωτερικές ενέργειες, ενέργειες που φαίνονται πολύ απομακρυσμένες από την πολιτική σφαίρα, όπως η συγγραφή ποίησης και η επιμέλεια κειμένων, κατέστησαν απαραίτητες για τη διατήρηση της πολιτικής εξουσίας και των δομών των ελληνιστικών μοναρχών.


Αναπτύσσοντας αυτό το όραμα της πολιτιστικής πολιτικής της ελληνιστικής εποχής, το πρώτο μου κεφάλαιο εξετάζει τον κεντρικό ρόλο του Μουσείου της Αλεξάνδρειας στο να καταστήσει την πολυμάθεια μια από τις βασικές πηγές κοινωνικοπολιτισμικού κεφαλαίου σε αυτήν την εθνικά ποικιλόμορφη και περιφερειακά διασκορπισμένη πολιτεία. Μέσω του έργου των μελετητών του, το Μουσείο και το αρχείο του ελληνικού παρελθόντος έγιναν το κέντρο γύρω από το οποίο συγχωνεύτηκε μια ευρύτερη πανελλήνια κοινότητα και ταυτότητα. Στο δεύτερο κεφάλαιο, διερευνώ τις επιπτώσεις αυτού του νέου θεσμού και {} κοινωνικού τύπου μέσα από μια προσεκτική ανάγνωση του αινιγματικού έργου του Λυκόφρονα, της Αλεξάνδρας, παρουσιάζοντάς το ως ένα ποιητικό αρχείο που χρησιμοποίησε φιλολογικές πρακτικές για να κάνει το παρελθόν σχετικό με μια νέα ομάδα ελίτ καταναλωτών διάσπαρτων σε όλο τον ελληνιστικό κόσμο, επαναπροσδιορίζοντας τη σύγκρουση μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Στο τελευταίο κεφάλαιο, υποστηρίζω ότι αυτός ο νέος θεσμός γέννησε έναν νέο τύπο ανθρώπου, τον αρχειονόμο-ποιητή. Εξετάζω πώς αυτή η νέα μορφή υποκειμενικότητας έγινε ένα από τα κύρια μέσα συμμετοχής στις ελληνιστικές αυτοκρατορίες της γνώσης μέσω του είδους του λογοτεχνικού επιγράμματος.


2.3 Φουκώ στην Αλεξάνδρεια: Αρχειακός Λόγος

Ο Μισέλ Φουκώ πιθανότατα έκανε την πρώτη ουσιαστική συμβολή σε αυτό που έχει γίνει μια πρόσφατη μικρή οικιακή βιομηχανία θεωρητικοποίησης του αρχείου. Ο Μισέλ Φουκώ, στο έργο του «Αρχαιολογία της Γνώσης», θεωρητικοποίησε το αρχείο ως ένα επιστημολογικό έργο που «είναι ο πρώτος νόμος αυτού που μπορεί να ειπωθεί, το σύστημα που διέπει την εμφάνιση των δηλώσεων (énoncés) ως μοναδικά γεγονότα».15 Για τον Φουκώ, το αρχείο είναι ένα «σύστημα δηλώσεων» που επιτρέπει τι μπορεί και τι δεν μπορεί να ειπωθεί. Σημασιοδοτώντας το αρχείο με αυτόν τον τρόπο, ο Φουκώ φαινομενικά το διαφοροποιεί από τις υλικές του ρίζες, υποστηρίζοντας ότι το αρχείο δεν είναι «το άθροισμα όλων των κειμένων που ένας πολιτισμός έχει διατηρήσει ως έγγραφα που πιστοποιούν το δικό του παρελθόν ή ως απόδειξη μιας συνέχειας ταυτότητας· ούτε εννοώ τους θεσμούς, οι οποίοι, σε μια δεδομένη κοινωνία, καθιστούν δυνατή την καταγραφή και τη διατήρηση εκείνων των λόγων που κάποιος επιθυμεί να θυμάται και να διατηρεί σε κυκλοφορία».16 Οι περισσότεροι σχολιαστές έχουν βασιστεί σε αυτή τη δήλωση για να τονίσουν το γεγονός ότι ο ορισμός του Φουκώ για τα αρχεία δηλώνει ότι δεν είναι μια μάζα κειμένων και στη συνέχεια τονίζουν τις μη υλικές πτυχές του.17 Αυτή η ερμηνεία, ωστόσο, αποτυγχάνει τόσο να τοποθετήσει σωστά στο πλαίσιο της δήλωσής του όσο και να κατανοήσει πλήρως τις πολυπλοκότητες που κρύβονται πίσω από τους βασικούς όρους που χρησιμοποιούνται στον ορισμό του. 

Μέσα από την παρουσίαση του αρχείου ως ένα σύνολο κανόνων λόγου ή ενός corpus δηλώσεων, ο Foucault μεταμορφώνει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το αρχείο, μετατοπίζοντας την έμφαση από την ανάκτηση κάποιου χαμένου παρελθόντος προς την εξήγηση του πώς οι πολυπλοκότητες και οι αποχρώσεις των δηλώσεων, είτε πρόκειται για «γεγονότα είτε για πράγματα»,18 γίνονται παράγοντες αλλαγής στο παρόν. Ορίζει τα αρχεία ως το σύνολο κανόνων που «επιτρέπει στις δηλώσεις τόσο να επιβιώνουν όσο και να υφίστανται τακτική τροποποίηση. Είναι το γενικό σύστημα σχηματισμού και μετασχηματισμού των δηλώσεων».19 Οι δηλώσεις σε αυτή την περίπτωση δεν είναι απλώς ασώματες κειμενικές οντότητες, αλλά βασίζονται στην υλική πραγματικότητα. Ο Robert Young συνοψίζει με τον καλύτερο τρόπο τον πολύπλοκο και μακροσκελή ορισμό του Foucault για τη «δήλωση» ως:

ένα συγκεκριμένο υλικό γεγονός, μια επιτελεστική πράξη ή λειτουργία, μια ιστορική έκρηξη που προσκρούει και κάνει μια τομή στην περίσταση. Η επίδρασή του, επομένως, σε πρώτη φάση, είναι πρωτίστως ασυνέχειας, δεικτικής παρέμβασης, πραγματοποίησης αλλαγής, αλλά υπάρχει επίσης σε μια παραγωγική ένταση με κανονικότητα. Περιλαμβάνει τη γλώσσα, αλλά δεν μπορεί να αναχθεί σε αυτήν, επειδή αυτή η γλώσσα θα είναι επίσης μέρος της εντοπισμένης υλικότητας της περίστασης.20

Αυτός ο ορισμός αντικατοπτρίζει την ανησυχία του Φουκώ για την παροχή ενός μοντέλου που δεν είναι αναγωγικό. Στην πραγματικότητα, το μοντέλο του Φουκώ μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα πώς φαινομενικά εσωτερικές δηλώσεις περί ακαδημαϊκής γνώσης μπορεί να είναι συνυφασμένες με τον ευρύτερο κόσμο της πολιτικής.


https://dukespace.lib.duke.edu/server/api/core/bitstreams/5defecc5-7ef9-4ee3-8a9f-8e3e8b86b66f/content