BUY NOW

Support independent publishing: Buy this book on Lulu.

Πέμπτη, 13 Αυγούστου 2020

ΤΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ

 ΤΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ

Ας μήν βιαζόμαστε να χαρακτηρίσουμε το κύπελλο του Λυκούργου ως Ρωμαικό .. Προερχόμενο, πιθανώς, από την Αλεξάνδρεια του τρίτου / τετάρτου αι. μ.Χ. χρονολογικά ανήκει στην ύστερη Ρωμαική περίοδο ή στην πρώιμη Βυζαντινή, χωρίς αυτό να μάς λέει τίποτα για την πολιτιστική ταυτότητά του. Πρόκειται για υάλινο κύπελλο του τύπου των διατρήτων (βλ. διδακτορική του Αντωνάρα, Β, σελ. 18). Η Αλεξάνδρεια βεβαίως υπήρξε πολιτιστικά κοσμοπολίτικη πόλη με προεξάρχοντα τον Ελληνικό χαρακτήρα της, ως σχεδόν πρόσφατα.

..

When viewed in reflected light, as in this flash photograph, the cup's dichroic glass is green in colour, whereas when viewed in transmitted light, the glass appears red


Για παράδειγμα η Καρανίς (σημερινό Kom Aushim) διακρινόταν για την ιδιαίτερη επίδοσή της στην υαλουργία, αφού παρήγαγε ψηφιδωτή ύαλο ενώ κατείχε και την απαιτητική τεχνική διακοσμήσεως των υάλινων επιφανειών μέσω της πολυεδρικής κοπής.6_28 Η πόλη ιδρύθηκε στα πλαίσια του σχεδιασμού του Πτολεμαίου ΙΙ να εκμεταλλευθεί την έφορη περιοχή του Fayum εγκαθιστώντας εκεί Έλληνες. Στην θέση αυτή έχουν ευρεθεί δείγματα ψηφιδωτών ή μωσαϊκών υάλινων αγγείων καθώς και άλλων διακοσμημένων με την διαμόρφωση πρισματικών ή επίπεδων επιφανειών (faceted / facet-cut glass).

..

Οι ψηφιδωτές υάλινες χάνδρες απετέλεσαν μιάν ώριμη καινοτομία της υαλουργικής τεχνολογίας, τεκμήρια της οποίας έχουν βρεί τον δρόμο τους ακόμη και έως την Κίνα υπό την μορφή μωσαϊκών αγγείων ή χανδρών,6_25 ή ακόμη και χανδρών απεικονιζουσών ανθρώπινα πρόσωπα!6_26 Η συγκεκριμένη τεχνολογία θεωρείται αρχικώς επίτευγμα της Δύσεως, από πολλούς δε ερευνητές τα σχετικά ευρήματα χαρακτηρίζονται ως Ρωμαϊκά. Αν και ο χαρακτηρισμός μπορεί να είναι αληθής υπό την πολιτική έννοια του όρου, λειτουργεί – όμως – παραπλανητικά, συσκοτίζοντας την πραγματικότητα από την ουσιαστική άποψη. Πράγματι ο Ρωμαϊκός όρος για την ύαλο φαίνεται να εμφανίσθηκε – επινοήθηκε κατά τον πρώτο αι., ενώ η ύαλος υπήρξε ήδη από μακρού τμήμα του Ελληνικού - Ελληνιστικού λεξιλογίου και αντικείμενο της σχετικής παραγωγής,6_27 διαδεχόμενη, πιθανώς, την θέση του Μυκηναϊκού κυανού, ku-wa-no.

..

Όσον αφορά, τέλος, στο κύπελλο του Λυκούργου με την ιδιότητα της διχρωμίας αναλόγως του φωτισμού σημειώνουμε ότι η σχετική τεχνολογία ήταν γνωστή κατά την Ελληνιστική εποχή, όπως μαρτυρεί το ποίημα 8 του Ποσειδίπου: When the light shines from below (φέγγος ἔνερθεν ἄγων, v.5) this beautiful stone with an image of Darius (Δαρεῖον φορέων ὁ καλὸς λίθος, v.3) shows an engraved chariot (ἅρμα ... γλυΦθέν, vv.3–4) (see Pl. 19 for a Graeco-Persian gem of the 4th century bc with the same iconography). On the other hand, when the light shines with equal strength from all around (αὐγαῖς ἐξ ὁμαλοῦ φῶτος, literally: ‘rays of even light’, v.6), it challenges and defeats the rubies of India (vv. 5–6).

βλ. Elsner, J. 2013. “The Lycurgus Cup,” και Ο ΚΙΝΕΖΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ, amazon.com/author/dimitrioskonidaris

..

Ο Ποσείδιππος, αναφερόμενος και ως Ποσείδιππος ο Πελλαίος, αλλά και ως ο επιγραμματογράφος ήταν επιγραμματοποιός από την Πέλλα. Γεννήθηκε περί το 300 π.Χ., έζησε στην Σάμο, όπου συνδέθηκε με τον Ασκληπιάδη και τον Ηδύλο κι εγκαταστάθηκε τελικά στην Αλεξάνδρεια.

https://www.cambridge.org/.../4481544E1BA07215CD60D222B61...

The 20 poems collected together as the lithika of Posidippus, the first surviving poems on a papyrus roll only published in 2001 and dating from the 3rd c BCE, offer a range of spectacular new evidence for a series of issues in Hellenistic history, art and literature.

Elsner, J. 2014. “Lithic Poetics: Posidippus and his Stones,” Ramus 43 (2), pp. 152-172.


Σάββατο, 8 Αυγούστου 2020

ΤΟ ΔΙΚΑΙΟΝ ΚΑΙ Η ΑΣΠΙΔΑ ΑΧΙΛΛΕΩΣ

Το Δίκαιο και η Ασπίδα Αχιλλέως

Παραμένοντας στο ίδιο θέμα, ήτοι αυτό της αποδόσεως δικαιοσύνης, σημειώνουμε ωρισμένα στοιχεία τα οποία προκύπτουν από την δικανική σκηνή της Ασπίδος του Αχιλλέως, Il.18.499 κ.ε.[Π531] Η ίδια η Ασπίδα του Αχιλλέως έχει από παλαιά προσελκύσει το ενδιαφέρον των μελετητών, οι οποίοι έχουν σχολιάσει τον αφηγηματικό χαρακτήρα της, τις υιοθετούμενες τεχνικές (εγκιβωτισμένη αφήγηση, ταυτόχρονη, συμπληρωματική, ή συνοπτική αφήγηση, μετάληψη) κ.ά.[Π531a] Η υπό συζήτηση δικανική σκηνή παρέχει μίαν άλλην όψη της δικαιοσύνης, όπως αυτή (πρέπει να) διέπει την ανθρώπινη δραστηριότητα, μάλιστα στα πλαίσια της πόλεως. Έχει την ιδιαίτερη σημασία του το γεγονός ότι αυτή η σκηνή συνιστά μέρος της Ασπίδος του Αχιλλέως, η οποία με την σειρά της αποτελεί απεικόνιση του κόσμου.[Π532]

Η Ασπίς Αχιλλέως συνιστά, ως γνωστόν, σύνοψη του κόσμου ο οποίος από τον ποιητή θεωρείται συγκείμενος, σε πρώτο επίπεδο, από τον υλικό κόσμο και την κοινωνία (επίπεδο 1, μέλη α και β). Το δεύτερο μέλος της δυάδας (μέλος 1β) στο πρώτο επίπεδο αναλύσεως, ήτοι η ανθρώπινη κοινωνία, απεικονίζεται με την σειρά της σε δύο εκδοχές, την πόλιν εν ειρήνη και αυτήν εν πολέμω (επίπεδο 2, μέλη α και β αντιστοίχως). Μεταξύ των στοιχείων της πόλεως εν ειρήνη σχολιάζεται δικανική διαφορά - διένεξη με αντικείμενο την τιμή της ανθρώπινης ζωής (επίπεδο 3), ήτοι παρατηρούμε ότι στο μερικό (κοινωνία – υλικός κόσμος), έτι περαιτέρω στο μερικό του μερικού (πόλις εν ειρήνη – εν πολέμω, μέλος 2α) σχολιάζεται σκηνή αφορώσα εννοιολογικώς περισσότερο στο άλλο μέρος της δυάδος (ήτοι την πόλιν εν πολέμω, μέλος 2β) ενώ το θέμα (τιμή της ανθρώπινης ζωής/θάνατος) συνιστά το κεντρικό θέμα καθ’ εαυτόν της Ιλιάδος, η οποία ως γνωστόν χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων, ως το έπος του θανάτου και της φθοράς..[Π532a] 

Η υιοθετούμενη εδώ από τον ποιητή τεχνική επιτυγχάνει την προοδευτική εξάλειψη των ορίων μεταξύ περιγραφής και αφηγήσεως, προχωρώντας στην συγχώνευση των δύο, με τον Όμηρο να μεταλαμβάνει αμφοτέρων, ίσως ως ένας των κηρύκων στην συνέλευση της δικανικής σκηνής![Π532b] Η ίδια περιγραφή μπορεί να ερμηνευθεί ως αναγνωρίζουσα την αναλυτική μέθοδο εξετάσεως των πραγμάτων, η οποία όμως δεν παραβλέπει τις σταυροειδείς εξαρτήσεις που εμφανίζονται στον πραγματικό κόσμο, ενώ από το τρίτο επίπεδο αναλύσεως ευρίσκει τρόπο να αναχθεί θαυμαστά και πάλι σε αυτό που από πολλούς θεωρείται το κεντρικό ζήτημα του έπους, παράγοντας έναν ατέρμονα δακτύλιο από το γενικό στο μερικό και πάλι στο γενικό..

Αρκετοί, μάλιστα, μελετητές του Ομήρου διαβλέπουν στην τελευταία ραψωδία ‘την αντανάκλαση ενός νέου πνεύματος που διαδέχεται την ηρωική παράδοση και κορυφώνεται στο ήθος της πόλεως,’[Π533] ενώ η διαδικασία αναγνωρίζεται από άλλους ως παρούσα ήδη από προηγούμενες ραψωδίες. Στην λεγόμενη δικανική σκηνή, ανήκουσα στην ευρύτερη περιγραφή της πόλεως εν ειρήνη, περιγράφεται η νομική διαφορά μεταξύ δύο προσώπων αφορώσα στην πρέπουσα αποζημίωση (άποινα ή απόποινα, Il. 24. 502) για την απώλεια ζωής. Έτσι ό μέν δράστης, ως έχων το βάρος αποδείξεως,[Π533a] εμφανίζεται υποστηρίζων ότι έχει ήδη καταβάλλει στους οικείους του θανατοθέντος τα σχετικά άποινα ή απόποινα, τα οποία είναι επαρκή ώστε να δικαιολογείται η παραίτηση του δεύτερου μέρους από την άλλως επιτρεπτή αυτοδικία. Είναι αξιοσημείωτο ότι, όπως διαφαίνεται από την περιγραφή, υπήρχαν διαβαθμίσεις στην νομική εκτίμηση της βαρύτητος της πράξεως, ενώ παρείχετο η δυνατότητα επικλήσεως ελαφρυντικών περιστάσεων.[Π534] Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι δικαστές είναι πρεσβύτεροι, καθήμενοι στον εσωτερικό ιερό κύκλο, ενώ έξω από αυτόν ευρίσκεται ο λαός ο οποίος, με την σειρά του, σχολιάζει την υπόθεση και τους ίδιους τους δικαστές, δεν λείπουν δε και οι τηρούντες την τάξη!! 

Ιδιαίτερα έχει προσελκύσει την προσοχή των φιλολόγων το γεγονός ότι ο όρος εύχομαι, υιοθετούμενος με προφανή νομική σημασία στην λεγόμενη δικανική σκηνή, απαντάται ομοίως σε δικανικό πλαίσιο στην μοναδική τέτοιου είδους πινακίδα Γραμμικής Β’. Η παραβολή του Ομηρικού αποσπάσματος με την πινακίδα PY Ep 704 αποκαλύπτει τον ιδιαίτερη νομική σημασία του όρου ως ‘εγείρω αξίωση’.[Π535] Η πινακίδα αναφέρεται στην νομική διαμάχη μεταξύ της ιέρειας των Σφαγιανών Πύλου και των κοινοτικών αρχών,[Π535a1] αναφορικά με τον χαρακτήρα αγροτεμαχίου και την ύπαρξη ή μη φορολογικών υποχρεώσεων. 

Σημειώνεται ότι η θέση του ιερού Σφαγιανών στο πολιτικό σύστημα εξουσίας της Πύλου φαίνεται σημαντική αφού, πέραν των οικονομικών αρμοδιοτήτων του, είχε την ευθύνη της αναγορεύσεως του άνακτος, ανομένοντας έτσι την συμβολική σφραγίδα θείας εγκρίσεως στο πρόσωπό του.Π535a2 Η ιέρεια Ερίθα φαίνεται να εγείρει την αξίωση ότι το αγρόκτημα ήταν απηλλαγμένο φορολογικών βαρών διότι ανήκε στο ιερό,[Π535a3] όλη δε η εξιστόρηση έχει αποτελέσει την αφορμή για περαιτέρω προβληματισμό σχετικά με τον ρόλο της γυναίκας στην Μυκηναϊκή κοινωνία της ύστερης Εποχής του Χαλκού, το σύστημα έγγειας ιδιοκτησίας κ.ά.[Π536] Πρίν κλείσουμε την αναφορά μας σκόπιμο είναι να σημειώσουμε ότι στο τέλος του αποσπάσματος του περιγράφοντος την δικανική σκηνή σημειώνεται η ύπαρξη δύο ταλάντων χρυσού που θα έπαιρνε ‘όποιος’ θα μιλούσε καλλίτερα παρέχοντας έτσι μια περίεργη σύνδεση με τα τάλαντα του Διός. Δεδομένης της υψηλής αξίας δύο ταλάντων χρυσού, μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο ποιητής δεν κυριολεκτούσε, απλώς επιθυμούσε να παραπέμψει στο τάλαντο του Διός, όργανο για την απονομή δικαιοσύνης. Έτσι αναφέρεται σε ‘δύο’ τάλαντα, τα οποία έχουν και την διττή σημασία της μονάδας βάρους αλλά και του ζυγού της κηροστασίας. Η αναφορά του Ομήρου σε αυτόν που θα έπαιρνε τα τάλαντα είναι ασαφής,[Π537] υπάρχει δε προβληματισμός ως προς το αν εννοεί τον ένα από τους διαδίκους ή τους δικαστές, πάντως ο Westbrook συσχετίζει την αναφορά με ανάλογη Χεττιτική αλλά και Νέο-Ασσυριακή πρακτική.[Π538]

Πρίν κλείσουμε το εδάφιο θα σχολιάσουμε εν τάχει την απόδοσή του από τους δημοτικιστές Ν. Καζαντζάκη - Ἰ. Θ. Κακριδῆ το 1920. Οι παραπάνω ονομάζουν το εγχείρημά τους μετάφραση ως εάν η αρχαία και η νέα Ελληνική είναι δύο διαφορετικές γλώσσες, εμείς όμως εδώ θα προτιμήσουμε τον όρο απόδοση .. Σημειώνουμε κατ’ αρχήν ότι οι δύο προαναφερθέντες, κατά τεκμήριο σημαντικοί και κυρίως προβεβλημένοι διανοητές, προσλαμβάνουν και αποδίδουν την δικανική σκηνή ως εξής: κι είχε καβγάς ανάψει᾿δυο τους μάλωναν, Il. 18. 497-498, αγνοώντας επιδεικτικά οποιαδήποτε νομική – δικανική διάσταση. Όμως ο Ευστάθιος, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, σχολιάζοντας το χωρίο μία χιλιετία ενωρίτερα χρησιμοποίησε τον όρο δικηγορία![Π538a1] Αν αυτό δεν φθάνει μιάς και ο Ευστάθιος ίσως κατά ωρισμένους εστερείτο (;!) κύρους, οι ‘μεταφραστές’ μας φαίνεται ότι δεν συμβουλεύτηκαν ούτε το Λεξικό Liddel – Scott το οποίο από το 1880 παραθέτει και την εξής ερμηνεία για το Ομηρικό νείκος (LSJ, s.v. νείκος): διαμάχη ενώπιον δικαστηρίου (strife at law, dispute before a judge). Άλλωστε λίγα, μόν, χρόνια αργότερα (1930) η σκηνή θα αποτυπωθεί σε μία από τις ανάγλυφες παραστάσεις οι οποίες διακοσμούν την μνημειακή ορειχάλκινη θύρα του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ![Π538a2]

Στο ίδιο εδάφιο οι παραπάνω, στο σημείο όπου ο ποιητής αναφέρεται στο γαμήλιο τραγούδι που έψαλαν συνοδοί της νύφης καθώς την οδηγούσαν στο σπίτι του γαμπρού, χρησιμοποιεί για αυτήν την συνοδεία την λέξη ψίκι, Il. 18. 497. Η συγκεκριμένη μεσαιωνική ελληνική λέξη προέρχεται από το:
ψίκιν < ὀψίκιον < ὀβσέκουιον < λατινικό obsequium (η ακολουθία, η συνοδεία). 
Προφανώς αυτή η λέξη, παντελώς άγνωστη πλέον στον μέσο Έλληνα, αποτελεί επιλογή του Ν. Καζαντζάκη, δεδομένου ότι απαντά (απαντούσε) ιδιαίτερα στην Κρήτη με την έννοια όμως της ακολουθίας, πομπής που συνοδεύει τα προικιά του γάμου.[Π538a3] Σύμφωνα με το Λεξικό Meriam - Webster η λέξη σημαίνει την κατά συνήθειαν οφειλή σεβασμού η οποία οφείλεται από έναν απελεύθερο στον προστάτη ή πρώην κύριό του σύμφωνα με τον αρχαίο ρωμαϊκό νόμο, συμπεριλαμβανομένης της αποχής από την υποβολή αγωγής, παρά μόνον με την συγκατάθεση του προστάτη και το καθήκον να υποστηρίζει τον προστάτη όταν απαιτείται. Επομένως διαθέτει έντονη την χροιά της υποταγής η οποία δεν υπάρχει στο αρχαίο κείμενο, αποτελώντας έτσι μια κακόγουστη αυθαιρεσία που υποβαθμίζει το αρχικό κείμενο.

Είναι αξιομνημόνευτη εν προκειμένω η άποψη του εξαίρετου φιλολόγου Nagy ο οποίος στο πρόσωπο του εναγομένου φονέα της σκηνής αναγνωρίζει τον Αγαμέμνονα, στον κατήγορο δε τον Αχιλλέα, ο οποίος ταυτοποιείται, όμως, και με τον νεκρό![Π538a4] Στην σκηνή που, από μία άποψη, αποτελεί επανάληψη της διαφοράς μεταξύ Αγαμέμνονα και Αχιλλέα στην αρχή της Ιλιάδας, συζητείται – πέραν των άλλων – και το θέμα της αξίας της ανθρώπινης ζωής. Όπως το θέτει ο Όμηρος με μεγάλη δυσκολία ο Αχιλλέας θα θυσιάσει την δική του έναντι του μελλοντικού κλέους, μοιάζοντας κατά τούτο με τον Υιό του Θεού .. 

Μνημειακή ορειχάλκινη θύρα Ανωτάτου Δικαστηρίου με ανάγλυφα της ιστορίας του Δικαίου

Καταλήγοντας διαπιστώνουμε ότι η λεγομένη δικανική σκηνή η οποία έχει πυροδοτήσει σειρά ερευνών, συζητήσεων και αναλύσεων, προσελήφθη ελλειπτικά και παραμορφωτικά από τους εκ των κορυφαίων δημοτικιστών μας, οι οποίοι έτσι αδίκησαν εαυτούς αλλά και τις γενιές Ελλήνων που υποχρεώθηκαν να μάθουν – γνωρίσουν την Ιλιάδα υπό το πρίσμα των ιδεολογημάτων τους ..

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Π531. Τρωιανός και Βελισσαροπούλου – Καρακώστα 2010, σελ. 9-10.
Π531a. Lessing 1962 [1766]; Nagy 2003; de Jong 2011; Stansbury-O’Donnell 1995, p. 323, n. 45; Snodgrass 1982; Hubbard 1992; Genette 1980, pp. 234-237; Genette 2004.
Π532. Nagy 1999a; Kalligeropoulos and Vasileiadou 2008.
Π532a. Garcia 2013. Σε πρώτη ανάγνωση η Ιλιάδα είναι το έπος όπου περιγράφονται πολλοί θάνατοι. Από την άλλη στο έπος αναδεικνύεται η άποψη ότι το κλέος συνιστά το μόνο είδος αθανασίας που είναι διαθέσιμο στους θνητούς, μπορεί δε να κερδηθεί από αυτούς μέσω του θανάτου των ίδιων και των αντιπάλων τους.
Π532b. de Jong 2011, pp. 7-9. 
Π533. Το απόσπασμα προέρχεται από τον Nagy (Nagy 2003, p. 72ff) ο οποίος αναφέρεται στο έργο του Seaford (Seaford 1994, p. 73).
Π533a. Westbrook 1992.
Π534. Westbrook 1992. Αναφέρεται από τον Nagy (Nagy 2003, p. 76, n. 13). Ως περίπτωση με ελαφρυντικά βλ. αυτήν του Πατρόκλου  ο οποίος εφόνευσε οὐκ ἐθέλων, Il.23.87. Για την δικαιοσύνη στον Όμηρο βλ. επίσης Loney (Loney 2010).
Π535. Muellner 1976, pp.100-106. Αναφέρεται από τον Nagy (Nagy 2003, p. 75, n. 10). Βλ. επίσης Hajnal (Hajnal 1998, p. 16).
Π535a1. Lupack 2011, p. 208, n. 8; Boloti 2014, p. 245. Δεύτερη τη τάξει στην ιεραρχία του ιερού εμφανίζεται η ka-pa-ti-ja (Καρπαθία), φέρουσα τον τίτλο της ka-ra-wi-po-ro (κλειδούχου ή Δωριστί κλακοφόρου), των pa-ki-ja-ne (PY Ep 704.7/PY Eb 338A).
Π535a2. Lupack 2011, p. 211. Η εκτίμηση βασίζεται σε μελέτη της πινακίδας PY Un 2.
Π535a3. Aura Jorro and Rodríguez Adrados 1999, p. 247; Ruijgh 1962, p. 65. Το όνομα Ερίθα (e-ri-ta) εμφανίζει συγγένεια με την εριθάκη, ουσία  παραγομένη υπό των μελισσών προς ιδίαν αυτών τροφήν (Λεξικό Δημητράκου, Hsch., s.v. ἐριθάκη), συσχετιζόμενη με το μέλι το οποίο αποτελούσε συνήθη θρησκευτική προσφορά. Συγγενής φαίνεται και η λέξη έριθος ή ἐρῑθᾰκίς, σημαίνουσα τον/την εργάτη ή υπηρέτη ή θεραπαινίδα, συσχετισθείσα με το έριον (μαλλί), βλ. LSJ (LSJ, s.v. ἔρῑθος). Η απόδοση της πινακίδας από τον Mavridis (Mavridis 2008, p. 617, n. 37) έχει ως εξής: i-je-ri-ja e-ke-qe eu-ke-to-qe e-to-ni-jo e-ke-e te-o ko-to-no-o-ko-de ko-to-na-o ke-ke-me-na-o o-na-ta e-ke-e = ιέρεια έχει τε ευχέτο τε ετόνοιο έχειν θεόν, κτοινούχος δε κτοίναο κεκειμεέναο ώνατα έχει.
Π536. Weingarten 2014; Olsen 2014. Σχετική με την θέση της γυναίκας στην κοινωνία της Πύλου είναι και η πληροφορία για την Kessandrā (ke-sa-da-ra, πινακίδες PY Fg 368 και 828), η οποία κατείχε υψηλή θέση εποπτείας και διαχειρίσεως αγαθών (αυτή που κατηύθυνε τους άνδρες), δεν ανήκε δε στο ιερατείο, βλ.: Olsen 2014, pp. 149-150; Nakassis 2012; Garcia-Ramón 1992. Ο Chadwick αντίθετα υπεστήριξε ότι η γυναίκα κατέκτησε ανεξάρτητη θέση μόνον στην θρησκευτική σφαίρα (Chadwick 1976, p. 115). Σημειώνεται πάντως η άποψη του Chadwick σύμφωνα με την οποία κατά την Μυκηναϊκή περίοδο μόνον στο θρησκευτικό πεδίο η γυναίκα κατείχε ισότιμη θέση (Chadwick 1976, p. 115).
Π537. Stansbury-O’Donnell 1995, π. 323.
Π538. Westbrook 1992. Αναφέρεται από τον Nagy (Nagy 2003, p. 77, n. 19). Πρόκειται για το Νέο-Ασσυριακό νομικό κείμενο AD 321, χρονολογούμενο την εποχή του Asurbanipal (668-627 π.Χ.). Στην Χεττιτικό επικράτεια ήταν, επίσης, σύνηθες να δίδεται αποζημίωση στον δικαιούχο για την απώλεια ζωής οικείου του, και μάλιστα ανάλογη των περιστάσεων, βλ. νόμο ¶1 έως  ¶6 (Roth 1997, pp. 213-247).
Π538a1. Weigel 1829.
Π538a2. Nagy 2020.
Π538a3. Βλ. https://www.e-thrapsano.gr/cretan-dialect/176-%CF%88%CE%AF%CE%BA%CE%B9.
Π538a4. Nagy 2020.

Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2020

ΑΣΚΗΣΗ ΣΚΑΙΑΣ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ AEGEUS - SOCIETY OF AEGEAN PREHISTORY ΣΤΟ FACEBOOK

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΣΚΑΙΑΣ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑΣ ΑΠΟ ΟΜΑΔΑ ΣΤΟ FACEBOOK



Σήμερα το πρωί της 27.07.2020 από 'διαχειριστή' της ομάδας Aegeus – Society of Aegean Prehistory αφαιρέθηκε ανάρτησή μου στο facebook που γνωστοποιούσε την κυκλοφορία του βιβλίου μου Ο ΚΙΝΕΖΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ διότι:

"Το σάιτ του 'Αιγέα' κατά κανόνα δεν επιτρέπει διαφημίσεις, ειδικά αυτο-διαφημίσεις, και ακόμα ειδικότερα για αυτο-εκδόσεις."

Είναι αξιοσημείωτο ότι σύμφωνα με ανάρτηση της διαχειρίστριας του ΑΙΓΕΑ κ. Α. Κ. η αιτιολογία της λογοκρισίας άλλαξε:

"Ωστόσο έχουμε ως αρχή να αφαιρούμε όλες τις αναρτήσεις που θεωρούμε ότι δεν έχουν σχέση με την προϊστορία του Αιγαίου."

για να ακολουθήσει αργότερα και νέα ερμηνεία:

"η δική σας [ανάρτηση] θεωρήθηκε ότι εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία .. των ανάρμοστων ή άσχετων αναρτήσεων"

Ζήτω η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, κάτω η α-ήθεια και α-γένεια ...
Σας τους παραδίδω .. για να θαυμάσετε τα ελληνο-αγγλικά, την ισχύ περιορισμών 'κατά κανόνα' και τόσα άλλα που κρύβονται σε δυό γραμμές...


Ο Μεγάλος Αδελφός είναι ήδη εδώ, ..
Σχετικό ηλεκτρονικό μήνυμα εστάλη σε μέλη του ΑΙΓΕΩΣ προκειμένου αυτοί να ενημερωθούν και να λάβουν θέση επί ενός μικρού μέν θέματος το οποίο, όμως, άπτεται της γενικότερης ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ:


Dear Members of AEGEUS SOCIETY,
I am author of four books (six publications) concerning the influence(s) of the Aegean civilization upon each of the HIttite, the Egyptian and the Chinese one, whereas another book of mine examines the History of Mathematics. My work is written in Greek and the book titles are the following:
1. Chinese civilization and its Aegean affinities, 2020, paperback, 2nd edition, delivered through Amazon (ISBN 978-618-84901-0-9, ASIN: 6188490111),
2. Chinese civilization and its Aegean affinities, 2020, digital book, 2nd edition, available in Amazon (ISBN 978-618-84901-1-6, ASIN: B089DJL76J),
3. Chinese civilization and its Aegean affinities, 2019, paperback, 1st edition, available in Lulu (ISBN 978-618-00117-5-3),
4. Early Egyptian civilization and its interrelations to the Aegean, 2019, Infognomon (ISBN 978-618-5219-69-7),
5. Hittites and the Aegean World, 2016, Infognomon (ISBN978-618-5219-03-1),
6. The history of Mathematics and Exact Sciences in antiquity: Discrimination and aposiopesis, digital book, 2nd edition, available in Amazon (ISBN 978-618-84901-2-3, ASIN: B08CMQTQ95).
Today I posted an announcement in Aegeus – Society of Aegean Prehistory facebook group (of which I am myself a member) in order to make known the launch of my new book “Chinese civilization and its Aegean affinities” to the fellow group members. It was only minutes after that my post was put down by the admin of the Aegeus – Society of Aegean Prehistory with the explanation that: “As a general rule the Aegeus site does not allow advertisements, especially self-advertisements and even more so ads concerning self-publications.” (in Greek: "Το σάιτ του 'Αιγέα' κατά κανόνα δεν επιτρέπει διαφημίσεις, ειδικά αυτο-διαφημίσεις, και ακόμα ειδικότερα για αυτο-εκδόσεις.") Please note that the explanation for the censorious take-down was later amended, the take-down itself being attributed to their "general principle of removing all posts they consider irrelevant to Aegean prehistory" (in Greek: “έχουμε ως αρχή να αφαιρούμε όλες τις αναρτήσεις που θεωρούμε ότι δεν έχουν σχέση με την προϊστορία του Αιγαίου”) and the Facebook admins' ability "... to remove inappropriate or irrelevant posts". 
I condemn this blatant and grave violation of the freedom of circulation of ideas  and expect you, intellectuals who are after archaeological truth to join me in condemning such practices that threaten the freedom of scientific research and bring to mind Big Brother regimes.
Kind regards,

PS: I would be glad to offer you my book for free, so if this is the case please inform me about your address

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

270720/1800

https://www.facebook.com/groups/169295884914/

Aegeus – Society of Aegean Prehistory

AK (διαχ. ΑΙΓΕΩΣ): κ. Κονιδάρη, το σύστημα δεν μου επέτρεψε να δημοσιοποιήσω το όνομά μου, αλλά δεν έχω κανένα πρόβλημα να σας απαντήσω επωνύμως, για να μην εκτοξεύετε κατηγορίες στο κενό και συλλήβδην. Οι συν-διαχειριστές μου δεν θέλουν (πάλι κατά κανόνα) να κατεβαίνει καμία ανακοίνωση για λόγους πλουραλισμού και ελευθερίας έκφρασης. Εγώ πάλι διαφωνώ με την ανάρτηση αυτο-διαφημιστικών μηνυμάτων, γιατί αυτός ακριβώς μου φαίνεται να είναι ο σκοπός σας. Πολλοί από μας, διαχειριστές και μέλη, έχουμε γράψει βιβλία, δεν τα διαφημίζουμε όμως σε ένα σάιτ με αναρτήσεις και νέα γενικότερου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Για αυτού του είδους τις αναρτήσεις υπάρχουν οι βιβλιογραφικοί κατάλογοι και βάσεις δεδομένων, στις οποίες ανατρέχουμε όλοι. Η σελίδα του 'Αιγέα' έχει πάνω από 5.000 μέλη, ίσως επειδή είστε καινούργιο μέλος θα θέλατε να αφήσετε να περάσουν έστω μερικές μέρες, να καταλάβετε σε ποια ομάδα έχετε μπει και τί ακριβώς κάνει, να δείτε πώς λειτουργεί η πολιτική της ομάδας περί πλουραλισμού και πολυφωνίας και μετά να αρχίσετε να εκτοξεύετε κατηγορίες; Αν θεωρείτε, βεβαίως, ότι η ειρωνία και η αυτο-θυματοποίηση επαρκούν ως επιχειρήματα, παρακαλώ, συνεχίστε ελεύθερα. 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
Δημήτριος Κονιδάρης; η πολιτική της ομάδας και οι κάνόνες λειτουργούν με τρόπο που για να τον καταλάβω θα πρέπει να περάσει κάποιος χρόνος, δεν είναι κατατεθειμένοι και σαφείς αλλά ελαστικοί και κατανοήσιμοι με την εμπειρία.. Κυρία μου εγώ δεν βγάζω χρήματα από τα βιβλία μου, αντίθετα δίνω χρήματα προκειμένου να συμμετάσχω στην ΕΛΕΥΘΕΡΗ έρευνα και την διαπάλη των ιδεών. Άρα για μή εμπορεύσιμο είδος δεν νοείται (διαφήμιση).. Αυτά τα βιβλία αναμένουν την κριτική και όχι μιά σούπα ελαστικών πρακτικών και πολιτικών. Ευχαριστώ 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- AK (διαχ. ΑΙΓΕΩΣ): κ. Κονιδάρη, καλώς ορίσατε στο ακαδημαϊκό χώρο, όπου κανένας από μας δεν βγάζει χρήματα από τα βιβλία του. Με παρανοήσατε: η αυτο-διαφήμιση, την οποία σας προσάπτω, δεν συνεπάγεται αυτόματα και κυνήγι κέρδους. Αν μιλάτε με όρους της αγοράς, ο χώρος της αρχαιογνωσίας οπωσδήποτε δεν μιλάει αυτή τη γλώσσα. Όλοι μας πληρώνουμε για τα βιβλία μας (όχι εμείς προσωπικά, αλλά τα ιδρύματα για τα οποία εργαζόμαστε, ή οι οργανισμοί, δημόσιοι ή ιδιωτικοί, από τους οποίους αιτούμαστε χρήματα για τις επιστημονικές μας εκδόσεις), και βεβαίως δεν ισχύουν οι κανόνες περί πνευματικών δικαιωμάτων ή μερισμάτων αυτών, όπως στην αγορά, δηλαδή μηδέν από μηδέν=μηδέν, για εμάς τους συγγραφείς. Σας ζήτησα να δείτε πρώτα πώς λειτουργεί η ομάδα και μετά να κρίνετε. Αν εσείς προλάβατε να δείτε ότι λειτουργεί ως "σούπα ελαστικών πρακτικών και πολιτικών", υπάρχει και η σοβαρή πιθανότητα η ομάδα να μην είναι για σας και τα στάνταρντ σας. 
----------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------
Δημήτριος Κονιδάρης; Όντας Δρ πρίν από σάς θα μπορούσα να σας καλωσορίσω εγώ στον ακαδημαικό χώρο, άν εκεί ανήκετε. Αυτό το τελευταίο 'άν' αναφέρεται στό ότι ο ακαδημαικός χώρος προυποθέτει την αποδοχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των ιδεων την οποίαν, στην περίπτωσή μου τουλάχιστον, εμφανίζεσθε να αντιμάχεσθε. Νομίζω ότι οι αναγνώστες έχουν διαμορφώσει την άποψή τους, όχι αναγκαίως την ίδια. Ας μην τους κουράζουμε, άλλωστε πως να καταλάβουν τους κανόνες σας που είναι τόσον εύπλαστοι όσο το νερό και απαιτούν βίωση δεν ξέρω και γώ πόσο μακρά. Σας ευχαριστώ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Δημήτριος Κονιδάρης: Εκτίθεσθε όλο και περισσότερο. Παρακαλώ έλεος..
----------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------
270720/1930
Aegeus Αιγεύς; Αγαπητέ κ. Κονιδάρη, πιθανώς ως νέο μέλος (ούτε δυο εβδομάδες δεν έχετε), δεν γνωρίζετε καθόλου το έργο μας. Ουδέποτε λογοκρίνουμε τις αναρτήσεις μελών του Facebook. Τις αφήνουμε στην κρίση των μελών μας. Άλλωστε τα ίδια τα μέλη μας είναι συχνά πολύ πιο αυστηρά από τους ίδιους τους διαχειριστές. Ωστόσο έχουμε ως αρχή να αφαιρούμε όλες τις αναρτήσεις που θεωρούμε ότι δεν έχουν σχέση με την προϊστορία του Αιγαίου. Λυπούμαστε πολύ για τις προσβολές σας απέναντι στο έργο μας. Ευχαριστούμε πολύ!

----------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------------Δημήτριος Κονιδάρης: Επιτέλους κάποιες ώρες μετά την απόπειρα απαντήσεως από την διαχειρίστρια του ΑΙΓΕΑ μαθαίνουμε μιά νέα εκδοχή: η ανάρτηση δεν αφαιρέθηκε ως διαφημιστική (όπως ανέφερε η διαχειρίστρια αρχικώς) αλλά επειδή δεν έχει σχέση με την προιστορία του Αιγαίου. Αλλάζοντας την υπερασπιστική γραμμή σας προκειμένου να στηρίξετε μιάν ανελεύθερη και αήθη απόφαση αδυνατίζετε ακόμη περισσότερο την θέση σας που μοιάζει τόσο ρευστή όσο η θάλασσα΄που φαίνεται να επικρατεί στα ανοιχτά.. Αφού υποστηρίζετε ότι το βιβλίο δεν έχει σχέση με την Αιγαιακή προιστορία άρα το διαβάσατε, όλο ή τμήμα του. Αποστείλτε μου λοιπόν την όποια άποψή σας και εγώ θα την αναρτήσω στο ιστολόγιό μου εννοείται χωρίς καμμία επέμβαση, ή στείλτε την στο Amazon ως review αν προτιμάτε. Και, τέλος, αποφασίστε πως θα υπογράφετε: ως διαχειριστής, ως κ. Κ. ή ως AEGEUS Αιγεύς (το ιστολόγιό μου: dnkonidaris.blogspot.com, η διεύθυνση του Amazon για κριτική: amazon.com/author/dimitrioskonidaris, και η ηλεκ/κή διεύθυνσή μου: konidaris@ieee.org. Σας ευχαριστώ .. και τέλος από εδώ 20.45/270720 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
21.00/270720
IM (διαχ. ΑΙΓΕΩΣ): Δημήτριος Κονιδάρης Ως μία ακόμα από τους διαχειριστές της σελίδας μας, να διευκρινίσω το εξής: Σχετικά με τη δομή και τη λειτουργία της εταιρείας μας μπορεί κανεις να ενημερωθεί στην επίσημη ιστοσελίδα μας aegeussociety.org/ Όλοι οι Εταίροι είναι διαχειριστές στο Facebook οπότε και έχουν τη δυνατότητα να προβούν σε κατάργηση ανάρμοστων ή άσχετων αναρτήσεων. Το γιατί η δική σας θεωρήθηκε ότι εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία εξηγήθηκε επαρκέστατα και για αυτό δεν θα ακολουθήσει κανένα άλλο μήνυμα από τη δική μας πλευρά. Αντίστοιχα και εσείς απαντήσατε όπως κρίνατε σκόπιμο, οπότε ο καθένας πλέον μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του και όποιος ενδιαφέρεται για το βιβλίο σας να επισκεφτεί το ιστολόγιό σας. Τέλος, ως Aegeus υπογράφει ο Διαχειριστής της εταιρειας, και είναι η μόνη υπογραφή που εκφράζει αποκλειστικά την επίσημη γραμμή και πλειοψηφούσα άποψη της Εταιρείας. Όσον αφορά στους χαρακτηρισμούς που σε κάθε σχόλιο εκτοξεύετε εναντίον του Αιγέα, ας μείνουν κι αυτοί στην κρίση των μελών και επισκεπτών του group. Δεν έχω τίποτε άλλο να προσθέσω και το θέμα κλείνει εδώ, καθώς όποια επανάληψη και συνέχεια συνιστά πλέον κατάχρηση της υπομονής των μελών του group. Καλή συνέχεια σε ό,τι κάνετε. 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
07.15/280720
Δημήτριος Κονιδάρης; (α) Ακούσαμε και μία τρίτη, ελαφρώς διαφορετική εκδοχή για την λογοκρισία της αναρτήσεώς μου, ας ελπίσουμε να είναι η τελευταία. 

(β) Αν η μόνη υπογραφή που εκφράζει τον Αιγέα είναι η ομώνυμη τότε αυτή της κ. Α. Κ. δεν τον εκφράζει ; 

(γ) Για τους όρους λειτουργίας της f-b- ικής ομάδας ΑΙΓΕΥΣ πρέπει να καταφύγουμε στην ιστοσελίδα aegeussociety.org/; Εκεί λοιπόν, φαντάζομαι, περιγράφεται η λογοκριτική γραμμή της εταιρείας με βάση την οποία η ανάρτησή μου απεκρύβη; Μου το δείχνετε παρακαλώ ; 

(δ) Αφού είστε διαχειριστής της ομάδας ΑΙΓΕΥΣ γιατί θεωρήσατε σκόπιμο να παρέμβετε επιδοκιμαστικά στην ‘συνομιλία’ μου με την κ. Α. Κ., αποκρύπτοντας αυτήν σας την ιδιότητα. Υπήρχε περίπτωση ένας διαχειριστής να διαφωνεί με άλλον; Ή θέλατε να κάνετε λίγο θόρυβο υποστηρίζοντας την λογοκρισία που ασκήθηκε; 

(ε) Οι υπόλοιποι εταίροι και μέλη της εταιρείας σας συμφωνούν με αυτήν την λογοκριτική πρακτική; 

(z) κάθε νέα παρέμβαση /σχόλιο από την πλευρά της εταιρείας σας αποτελεί και νέο ολίσθημα και, όσο και αν είναι διασκεδαστική, παρακαλώ και εγώ να σταματήσει εδώ. 

Όμως η πάλη για την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών δεν σταματά .. 
----------------------------------------------------------------------------------------------

Πέμπτη, 9 Ιουλίου 2020

THE HISTORY OF MATHEMATICS AND EXACT SCIENCES IN ANTIQUITY: DISCRIMINATION AND APOSIOPESIS

THE HISTORY OF MATHEMATICS AND EXACT SCIENCES IN ANTIQUITY: DISCRIMINATION AND APOSIOPESIS

κυκλοφορία νέου ψηφιακού βιβλίου (e-book / kindle):

THE HISTORY OF MATHEMATICS AND EXACT SCIENCES IN ANTIQUITY: DISCRIMINATION AND APOSIOPESIS  (Ιστορία των θετικών τεχνών και επιστημών κατά την Αρχαιότητα: αποσιώπηση και μεροληψία)




Η ιστορία των επιστημών, ιδιαίτερα μάλιστα αυτή των θετικών, έχει λειτουργήσει αντικειμενικά, ήτοι ανεξαρτήτως των προθέσεων των ιστορικών, κατά τρόπον ο οποίος επηρεάζει έμμεσα τα υπάρχοντα πρότυπα, αλλά και αυτήν ακόμη την κατεύθυνση των εν γένει εξελίξεων. Ως εκ τούτου είναι το κυρίαρχο αφήγημα για το παρελθόν αυτό που κυρίως διαδίδεται στο κοινό, χρησιμοποιούμενο ενίοτε προκειμένου να υπηρετηθούν επιδιώξεις και να παραχθούν αντίστοιχα ιδεολογικά, πολιτιστικά και εν τέλει πολιτικά αποτελέσματα, να κατεδαφιστούν πρότυπα και να προωθηθούν άλλα. Τα κυριαρχούντα εκάστοτε πρότυπα, άλλωστε, συνιστούν δυνάμεις οι οποίες δρούν στον πνευματικό στίβο, επηρεάζοντας τις εξελίξεις, βέβαια μαζύ με πληθώρα άλλων παραγόντων. Η διαδικασία αυτή, χαρακτηριζόμενη εκ του αποτελέσματός της όπως προηγουμένως στην εισαγωγική πρότασή μας, δεν θεωρείται ότι συνιστά το αποτέλεσμα εκούσιας δράσεως από τους ερευνητές, αφού συνήθως προκύπτει από την ‘ελεύθερη’ προσωπική επιλογή τους στα πλαίσια, όμως, των αλληλεξαρτήσεων και επιρροών του πολυπαραγοντικού κόσμου μας!

Όπως στην αρχαιολογία, εν γένει, έτσι και στην μελέτη της ιστορίας των θετικών επιστημών ειδικώτερα, είναι παρούσα και θορυβώδης η πλευρά εκείνη που στα πλαίσια της αναζητήσεως της αλήθειας, της προωθήσεως της ισότητος και της υπερβάσεως αναχρονιστικών αγκυλώσεων έρχεται να υποστηρίξει και να προωθήσει την εκθρόνιση στοιχείων τα οποία εθεωρήθηκαν θεμελιώδη για τον Δυτικό πολιτισμό. Πρόκειται συγκεκριμένα για την άποψη που υποστηρίζει την θέση Ex Oriente Lux, ότι δηλαδή το πολιτιστικό φώς προέρχεται ‘κατ’ ανάγκην’ από την Ανατολή, ανεξάρτητα αν τα τεκμήρια υποστηρίζουν μια τέτοια θέση ή όχι, υπακούοντας ασυνείδητα στις επιταγές μιάς πολιτικής ορθότητας που απειλεί να ποδηγετήσει την ανεξάρτητη επιστημονική έρευνα.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ


Πέμπτη, 28 Μαΐου 2020

CHINESE CIVILISATION AND ITS AEGEAN AFFINITIES

CHINESE CIVILISATION AND ITS AEGEAN AFFINITIES

Ο ΚΙΝΕΖΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ

β' διευρυμένη έκδοση 2020



Το παρόν βιβλίο αποτελεί την δεύτερη αναθεωρημένη και επηυξημένη έκδοση του δεύτερου τόμου της σειράς Το Αιγαίο και οι Μεγάλοι Πολιτισμοί της Εποχής του Χαλκού. Η πρώτη έκδοση πραγματοποιήθηκε μέσω των διαδικτυακών πόρων της lulu.com τον Μάιο του 2019. Ο πρώτος τόμος της σειράς με τίτλο Οι Χετταίοι και ο κόσμος του Αιγαίου κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2016 από τον Ινφογνώμoνα, αναμένεται δε η δεύτερη, επηυξημένη έκδοσή του. Ακολούθησε το 2019 ο τρίτος τόμος με τίτλο Ο Πρώιμος Αιγυπτιακός Πολιτισμός και οι Αλληλεπιδράσεις με το Αιγαίο, ομοίως από τον Ινφογνώμoνα. Η σειρά θα ολοκληρωθεί με δύο ακόμη έργα, έχοντα αντικείμενο τους Πολιτισμούς του Ώξου (Βακτρίας – Μαργιανής) και του Ινδού, με έμφαση στις Αιγαιακές συσχετίσεις τους.

Το ψηφιακό αλλά και το έντυπο βιβλίο κυκλοφορούν μέσω της Amazon: 

https://www.amazon.de/dp/B089DJL76J

https://www.amazon.co.uk/dp/B089DJL76J

https://www.amazon.co.uk/dp/6188490111


ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Πρόλογος στην Δεύτερη Έκδοση. 1

Εισαγωγή. 3

1. ‘Ονομάτων επίσκεψις’ 5

2. Οι σφραγίδες της Anau και Niya – Το κρατίδιο της Khotan. 7

3. Το κρατίδιο Zhongshan και οι ενδείξεις επαφών με την Δύση (πρώτη προσέγγιση) 25

3.1 Γενικά. 25

3.2 Το κρατίδιο Zhongshan. 26

3.3 Μνημειακή αρχιτεκτονική των Qin. 36

3.4 Επαφές με την Δύση την Εποχή του Χαλκού. 41

4. Θρησκεία – ομοιότητες με την Δύση και την Ελλάδα. 49

4.1 Γενικά. 49

4.2 Βασίλισσα Μητέρα της Δύσεως: μετασχηματισμοί και συσχετίσεις. 50

4.3 Chih Nu, Ηώς και κλωστοϋφαντουργία. 57

4.4 Υπέρτατος θεός. 64

4.5 Ταφική αρχιτεκτονική των Han και εξωτερικές επιδράσεις. 65

5. Γλωσσολογικές συσχετίσεις, ιστορικές αναφορές και νομισματικά τεκμήρια. 73

5.1 Γλωσσολογικές συσχετίσεις. 73

5.2 Ιστορικές αναφορές. 76

5.2.1 Γενικά. 76

5.2.2 Το Βασίλειο του Κωφήνος – Jibin και οι ανταγωνισμοί Σακών, Yuezhi, Ελλήνων και Han. 77

5.3 Νομισματικά τεκμήρια. 82

6. Χάνδρες και λοιπά έργα υαλουργίας. 87

6.1 Γενικά. 87

6.2 Περισσότερα για το Begram.. 94

6.3 Σχόλια. 98

7. Διάχυση ιδεών και επιστημονικά επιτεύγματα. 103

7.1 Γενικά. 103

7.2 Μεταλλουργία. 115

7.2.1 Αργυρές φιάλες με λοβούς στην Κίνα. 120

7.3 Χαλκεία (gong) 123

7.4 Η γέννηση και ανάπτυξη του Βουδισμού και οι Έλληνες .. 125

7.5 Διόνυσος, δράμα και Βουδισμός: διασταυρώσεις και συγχωνεύσεις .. 136

8. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ Νομάδων - Κίνας και ο Ελληνικός παράγων (πρίν την τελευταία χιλιετία π.Χ.) 141

8.1 Γενικά. 141

8.2 Επιρροές από τον Πολιτισμό του Ώξου. 143

8.3 Επιρροές από τους νομάδες της στέπας. 147

8.3.1 Ο θησαυρός του Borodino. 150

8.4 Συμπεράσματα. 152

9. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ Νομάδων - Κίνας και ο Ελληνικός παράγων (τελευταία χιλιετία π.Χ.) 155

9.1 Γενικά. 155

9.2 Οι Wusun. 156

9.2.1 Η ανάγνωση του διαδήματος του Kargaly από την Kuzmina. 159

9.3 Οι Xiongnu. 164

9.4 Διάχυση Ελληνικών επιρροών στην Ασία. 168

9.5 Τύμβος Issyk. 173

9.6 Σκυθική τέχνη. 176

9.7 Το Zaghunluk ως πύλη εισόδου επιρροών από την στέπα στην ενδοχώρα. 178

9.8 Ο περίφημος τάπητας του Pazyryk. 189

9.9 Συμπεράσματα. 200

10. Ελληνική επιρροή μετά την Ελληνιστική περίοδο. 203

10.1 Γενικά. 203

10.2 Ναυτικός κλάδος της Οδού του Μεταξιού. 212

10.2.1 Γενικά. 212

10.2.2 Ταπροβάνη (Sri Lanka) 221

10.2.3 Η Ελληνική παρουσία στην Ινδική. 225

10.3 Τοιχογραφίες Miran. 229

10.4 Τεχνουργήματα από ίασπι που διηγούνται την ιστορία. 235

10.5 Τεχνουργήματα από πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους. 242

11. Τελικές παρατηρήσεις και σχόλια. 245

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. 263

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΚΙΝΑΣ. 339

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.. 341

ΕΙΚΟΝΕΣ. 433

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ. 451

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΟΝΟΜΑΤΩΝ.. 453



Ένας αριθμός έντυπων βιβλίων θα διατεθεί μετά την εκδήλωση σχετικού ενδιαφέροντος μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (konidaris@ieee.org), χρόνος αποστολής στην Ελλάδα 2 ημ., τιμή 20 ευρώ

Τετάρτη, 20 Μαΐου 2020

Η ΕΠΑΦΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ

Η ΕΠΑΦΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ

Στο πόνημα του Α.-Φ. Χριστίδη[*] Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο 9 εξετάζεται Η συνάντηση της αρχαίας ελληνικής με άλλες γλώσσες.
Ειδικώτερα για την συνάντηση με την Αιγυπτιακή ο καθηγητής του ΕΚΠΑ σημειώνει (σε σκίαση του υπογράφοντος):

Ελληνική και αιγυπτιακή

Ο πολιτισμός της Αιγύπτου ήταν πολύ παλιότερος από τον ελληνικό. Αυτό το ήξεραν οι αρχαίοι Έλληνες και γι' αυτό περιέβαλλαν με ιδιαίτερο θαυμασμό τον αιγυπτιακό πολιτισμό. Ο Πλάτωνας μιλάει πολύ συχνά για τους Αιγύπτιους. Ο ιστορικός Ηρόδοτος, παλαιότερος από τον Πλάτωνα, δίνει πολλές πληροφορίες για την Αίγυπτο.


Από την αιγυπτιακή γλώσσα μπήκαν στην ελληνική γλώσσα οι λέξεις ἶρις 'κόρη του ματιού' και η λέξη πάπυρος. Οι Μακεδόνες κατακτούν την Αίγυπτο γύρω στο 330 π.Χ. και για χίλια χρόνια, μέχρι την κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Άραβες, η ελληνική χρησιμοποιείται ως γλώσσα της διοίκησης. Δεν φαίνεται ωστόσο να επηρέασε ιδιαίτερα την αιγυπτιακή γλώσσα. Παρέμεινε γλώσσα της διοίκησης. Τα πράγματα αλλάζουν με την επικράτηση του χριστιανισμού. Οι χριστιανοί Αιγύπτιοι, οι Κόπτες, δανείζονται μαζικά από τα ελληνικά.

Χρησιμοποιούν μάλιστα το ελληνικό αλφάβητο (βλ. διάγραμμα, εικόνα), προσαρμοσμένο στις ανάγκες της γλώσσας τους.

Από μέρους μας θα παρατηρούσαμε αρχικά την επανάληψη στην αρχή του σχετικού κειμένου ενός στερεοτύπου ότι δηλαδή ο πολιτισμός της Αιγύπτου ήταν πολύ παλιότερος από τον ελληνικό. Αυτή η άποψη κάθε άλλο παρά αναμφισβήτητη είναι, πολύ κακώς δε υιοθετείται άκριτα (ή κατ' επιλογήν) από τον καθηγητή, μάλιστα χωρίς αναφορά στην αντίθετη άποψη. Συνοπτικά επ' αυτού αναπαράγω σχετικό απόσπασμα εργασίας του υπογράφοντος,[1] κατά την οποία: 

Απέναντι στον Αιγυπτιακό πολιτισμό οι πλείστοι ερευνητές ακολουθούν την πεπατημένη που θέλει τα επιτεύγματά του να υπερτιμώνται. Έτσι ο Ζ.Χ. σημειώνει ότι στην Αίγυπτο, μεταξύ 3500 και 3000 π.Χ, έλαβε χώραν η πρώτη ‘αστική’ επανάσταση,[2] μεταφράζοντας με τον αδόκιμο αυτόν όρο την ραγδαία αστικοποίηση,[3] ήτοι την δημιουργία αστικών οικιστικών κέντρων. Όμως το φαινόμενο της ραγδαίας αστικοποιήσεως στην συγκεκριμένη περιοχή δεν εκφράσθηκε έντονα, σε αντίθεση με ότι συνέβη στην Μεσοποταμία,[4] αφού έως την Ελληνιστική περίοδο και μέχρι την ανάπτυξη της Αλεξανδρείας, αυτή εστερείτο μείζονος αστικού κέντρου.[5] Η αστικοποίηση στην χώρα του Νείλου καθυστέρησε την εμφάνισή της, υπήρξε δε και μικρής κλίμακας εν σχέσει, επί παραδείγματι, με τον Ελλαδικό χώρο. Πράγματι ενώ ήδη περί το 5000 π.Χ. στο Σέσκλο ανθούσε οικισμός 5000 κατοίκων σε έκταση περί τα 200 χιλ. τ.μ. στην Αίγυπτο δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα οι σημαντικοί οικισμοί Merimda Beni Salama και Maadi διέθεταν περίπου 2000 κατοίκους έκαστος στερούμενοι, όμως, εμφανών ενδείξεων κοινωνικής διαφοροποιήσεως, όσους περίπου και η Ιεράκωνπόλις και η Naqada, κέντρο του ομώνυμου προδυναστικού πολιτιστικού κύκλου![6] Είναι χαρακτηριστικό ότι νεώτερες χρονολογήσεις τοποθετούν την εμφάνιση μόνιμων οικισμών στην Αίγυπτο και την εγκατάλειψη του νομαδισμού στην βραχεία περίοδο μετά το 3800 π.Χ. περίπου, με την διαδικασία να ακολουθείται από την ίδρυση κεντρικής κρατικής οντότητος περί το 3100 π.Χ.[6a] Άλλωστε θα πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα και με τον καθηγητή Θεοχάρη, η Αίγυπτος άργησε να εισέλθη στην Νεολιθική Εποχή κατά δύο χιλιετίες περίπου εν σχέσει πρός το Αιγαίο,[7] ενώ αργοπορία παρατηρήθηκε και στην εμφάνιση της γεωργίας,[8] την έναρξη της Εποχής του Χαλκού αλλά και του Σιδήρου,[9] με την τελευταία να εγκαινιάζεται από τους Φιλισταίους.[10]

Από την άλλη ο καθηγητής σημειώνει την εισαγωγή Αιγυπτιακών λέξεων στην Ελληνική παραθέτοντας δύο παραδείγματα: της ίριδος και του παπύρου. Χωρίς να αρνούμαστε την εισαγωγή Αιγυπτιακών λέξεων στην Ελληνική σημειώνουμε ότι τα παραπάνω παραδείγματα μόνον ως πρόχειρα και μάλλον ανεπιτυχή μπορούν να θεωρηθούν. Πράγματι σύμφωνα με το λήμμα IRIS της WIKIPEDIA η λέξη ίρις ετυμολογείται ως ακολούθως:

From Middle English [Term?], from Latin īris, from Ancient Greek ἶρις (îris, “rainbow”), from Proto-Indo-European *wey-ro- (“a twist, thread, cord, wire”), from *weh₁y- (“to turn, twist, weave, plait”). Cognate to English wire.

ήτοι της αποδίδεται Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαϊκή προέλευση από την ρίζα *weh₁y-, ή την ρίζα wei-1 σύμφωνα με τον Watkins.[11]
Το ίδιο ανεπιτυχής φαίνεται και η απόδοση της λέξεως πάπυρος στην Αιγυπτιακή γλώσσα .. Πράγματι σύμφωνα με το λήμμα PAPYRUS της WIKIPEDIA η λέξη ετυμολογείται ως ακολούθως:

From Middle English papirus, borrowed from Latin papȳrus, from Ancient Greek πάπυρος (pápuros), of unknown origin.

δηλαδή η Ελληνική λέξη θεωρείται ως αγνώστου προελεύσεως. Από την άλλη το On Line Etymology Dictionary αναφέρει:

a loan-word of unknown origin, often said to be Egyptian
το δε Frisk Etymological English γράφει:

Etymology: Foreign word of unknown origin.
αφήνοντας και αυτό ανοικτό το θέμα που η Ελληνόφωνη επιστήμη θεωρεί λυμένο ..
Άλλωστε η Ancient History Encyclopaedia (λήμμα Egyptian Papyrus) σημειώνει:

Papyrus is the Greek name for the plant and may come from the Egyptian word papuro (also given as pa-per-aa) meaning 'the royal' or 'that of the pharaoh' because the central government had control of papyrus processing as they owned the land and, later, oversaw the farms the plant grew on. 

ενώ ο Beekes την χαρακτηρίζει ως δάνεια αλλά αγνώστου προελεύσεως.[12]

Σημειώνεται ότι ο ίδιος καθηγητής ορθά υποστηρίζει ότι η Ελληνική γλώσσα εμφανίσθηκε κατά πρώτον καταγεγραμμένη στην Γραμμική Β την οποία - όμως - χρονολογεί, το παλαιότερον, στον 14 αι. π.Χ.[13] Όμως τα τεκμήρια της Γραμμικής Β’ είναι παλαιότερα. Πράγματι το 1994 η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ολυμπίας, κατά την διάρκεια ανασκαφών σε λοφίσκο της κοινότητας Καυκανιάς, έφερε στο φώς προϊστορικό κτίσμα, καθώς και κροκάλη η οποία διέθετε στην μία πλευρά διπλόν πέλεκυ και στην άλλη επιγραφή της Γραμμικής Β’. Η επιγραφή χρονολογήθηκε στον 17ο αιώνα π.Χ., κατακτώντας την θέση της παλαιότερης επιγραφής σε Γραμμική Β’,[14] ξεπερνώντας αυτήν από την Ίκλαινα Μεσσηνίας, χρονολογούμενη μεταξύ 1450-1350 π.Χ., η οποία εντοπίσθηκε από τον Κοσμόπουλο.[15] Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι η Γραμμική Β’ χρονολογείται παλαιότερα από τον 14 αι., ενώ προσθέτουμε ότι η Γραμμική Α’, από το 2000 π.Χ. περίπου,[16] χρησιμοποιήθηκε από τους Μινωΐτες για την απόδοση άγνωστης γλώσσας, στην οποίαν όμως μερίδα μελετητών έχει εντοπίσει Ελληνικά στοιχεία. 

Φαίνεται λοιπόν ότι ο καθηγητής μάλλον διακατέχεται από την διάθεση να περιορίσει χρονικά τα τεκμήρια της Ελληνικής γλώσσας. Άλλωστε σε άλλη περίπτωση εμφανίζεται να υποστηρίζει την χρονολόγηση του Μινωικού πολιτισμού στην διάρκεια της δεύτερης χιλιετίας π.Χ.,[17] ενώ η σύγχρονη επιστήμη τοποθετεί την έναρξή του στο 3500 π.Χ.,[18] ίσως όμως μιάμισυ χιλιετία διαφορά δεν είναι πολύ για την επιστημοσύνη μερίδας της Ελληνόφωνης επιστήμης. 

Αξιοσημείωτη είναι και η άποψη του γλωσσολόγου καθηγητή ότι η - μή Ελληνική κατ’ αυτόν - γλώσσα που αποδίδεται με την Γραμμική Α' ομιλείτο στην περιοχή πριν την μεταναστευτική κάθοδο των ελληνοφώνων, ήτοι – κατά τον ίδιο πάντα - των Αχαιών, Ιώνων και Δωριέων .. οι οποίοι έφεραν μαζύ τους ελληνικές ποικιλίες [όχι γεωμήλων αλλά ..] της ινδοευρωπαϊκής γλώσσας που αναμείχθηκαν με τις τοπικές προ-ελληνικές γλώσσες ... [19] Τόσον ο καθηγητής Χριστίδης, όσον και ο σχολιαστής του βιβλίου του επίσης καθηγητής Αρχάκης, μοιάζουν να ξεχνούν ότι δεν υπάρχουν αρχαιολογικά τεκμήρια πιστοποιούντα τέτοιες μεταναστεύσεις, πολύ περισσότερο που η λέξη κάθοδος σημαίνει (και) την επιστροφή, επανάκαμψη στα πάτρια,[20] (πρβλ. Κάθοδο των Μυρίων ..). Μόνον στην Νέα Ελληνική η λέξη έχει την αποκλειστική σημασία του κατεβαίνω, μόνη ως φαίνεται αναγνωριζόμενη από αμφοτέρους τους παραπάνω πανεπιστημιακούς.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το αναφερόμενο ότι η Ελληνική παρέμεινε γλώσσα της διοίκησης και δεν επηρέασε ιδιαίτερα την Αιγυπτιακή γλώσσα ..[21] όλα αυτά παρ' όλον ότι η Αιγυπτιακή (στην Κοπτική μορφή της) υιοθέτησε το Ελληνικό αλφάβητο και ενέταξε στο λεξιλόγιό της περί τις 5000 Ελληνικές λέξεις ..,[22] παραπάνω από όσες χρησιμοποιεί ο μέσος αμόρφωτος της εποχής της μακράς κώμης και της φαιδράς πορτοκαλέας! Σε δυο-τρείς σειρές ή μάλλον αράδες ο Τάσος Χριστίδης, ίσως με κάποια αποστροφή, περιγράφει – απευθυνόμενος σε Έλληνες μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαιδεύσεως κατ’ εντολήν του ‘Ελληνικού’ Υπουργείου Παιδείας – αυτό που ξένοι ακαδημαϊκοί χαρακτήρισαν ως την πιο ευρεία και πυκνά τεκμηριωμένη περίπτωση γλωσσικής επαφής στην αρχαιότητα ..[23] Η ελλειπτική και ανεπαρκής διήγησή του δίδει στον έλληνα μαθητή μια στρεβλή εικόνα της επιρροής της Ελληνικής γλώσσας στην Αίγυπτο επί σειρά αιώνων .. φαίνεται όμως ότι αυτό είναι το ζητούμενο.

Βέβαια στο εδώ σχολιαζόμενο έργο ούτε λόγος δεν γίνεται για την ύπαρξη δίγλωσσων Αιγυπτίων, όπως ο Διόσκορος από την Αφροδιτόπολη του έκτου αι. (!),[24] ούτε για την προσπάθεια αρκετών κατοίκων της Αιγύπτου να διδαχθούν την Ελληνική μέσω αποσπασμάτων από τους κλασικούς.[25] Άλλωστε στα γνωστά προφητικά ερωτήματα (oracle questions) των χωρίων του Fayum – Αρσινόης, τα οποίο καταγράφονταν από Αιγυπτίους ιερείς για λογαριασμό χωρικών και απευθύνοντο σε Αιγυπτίους θεούς, άρχισε να υιοθετείται πλέον η Ελληνική αντί της Δημοτικής.[26]  Άλλωστε έναν αιώνα πρίν, κατά τα τέλη της Πτολεμαϊκής περιόδου σε ορειχάλκινη πινακίδα ο Αιγύπτιος ιερέας Psenpchois – Πτολεμαίος μεταξύ των άλλων τίτλων του παρουσιάζεται και ως γραφέας Ελληνικών γραφών. Οι μεταφράσεις έργων μεταξύ των δύο γλωσσών, η αλληλεπίδραση και ο δανεισμός δεν αναφέρονται κάν σάν να άφησαν ανεπηρέαστη την ζώσα καθομιλουμένη γλώσσα, επηρεάζοντας μόνον τον χώρο της διοικήσεως .. Σημειώνεται ότι σε πληθώρα ιδιωτικών κειμένων π.χ. από το αρχείο Kellis (Ismant el-Kharab στην όαση Dakhleh) αλλά και από άλλα μέρη της Αιγύπτου πιστοποιείται η χρήση των δύο γλωσσών πολλές φορές μαζύ στο ίδιο έγγραφο.[27] Όμως και στην Νουβία, ήτοι στο βόρειο τμήμα της χώρας του Νείλου και στο νότιο του σημερινού Σουδάν, η Ελληνική ‘εγκαταστάθηκε’ επί πολλούς αιώνες μέσω του Ελληνιστικού παραδείγματος και της πολιτιστικής ακτινοβολίας αρχικά αλλά και με όχημα τον Χριστιανισμό εν συνεχεία, επί μακρό διάστημα ως και μετά την Αραβική κατάκτηση![28]

Κατά την εποχή της Αραβικής κατακτήσεως της το 641 μ.Χ. η Αίγυπτος ήταν μια επαρχία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπου ομιλούντο η Κοπτική και η Ελληνική. Η άποψη ότι υπήρχε μια σαφής διχοτομία μεταξύ μιας πλειοψηφίας στην ύπαιθρο ομιλούσης την Κοπτική και ακολουθούσας τον Μονοφυσιτισμό και μιας εξελληνισμένης, ελληνόφωνης, Χαλκηδονιακής[29] (και εβραϊκής) μειονότητας που κυριαρχούσε στις αστικές περιοχές, έχει πρόσφατα τεθεί υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Η κατάσταση υπήρξε πιό περίπλοκη, με την Κοπτική και την Ελληνική να χρησιμοποιούνται τόσον εντός όσον και εκτός των πόλεων από όλες τις θρησκευτικές κοινότητες, είτε επρόκειτο για ομάδες ξένων αφιχθέντων κατά το παρελθόν, είτε για συνειδητά εξελληνισμένες, ακόμη δε και για Αιγυπτίους οι οποίοι προχώρησαν ενσυνείδητα στην σχετική επιλογή. Από την άλλη πλευρά, είναι σαφές ότι ολόκληρος ο αιγυπτιακός πληθυσμός δεν υπήρξε πλήρως δίγλωσσος αλλά ούτε και γλωσσικά συνεπής / καθαρός. Στην χώρα εχρησιμοποιούντο αρκετές κοπτικές διάλεκτοι, από τις οποίες η Άνω Αιγυπτιακή Σαχιδική ήταν η πιο σημαντική. Στην Άνω Αίγυπτο, που απείχε περισσότερο από την βυζαντινή  Αλεξάνδρεια, τα Ελληνικά ήταν πολύ λιγότερο εδραιωμένα από ό,τι στην όαση του Δέλτα και του Φαγιούμ (Αρσινόης) πιο βόρεια - συνθήκες που θα επηρέαζαν τις γλωσσικές εξελίξεις στο Ισλάμ.[30]

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΓΡΑΦΗΣ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΙΔΗ

Στο μικρό, ολίγων μόλις γραμμών, απόσπασμα του ανωτέρω το οποίο σχολιάζεται εδώ μας έκανε εντύπωση μια σειρά αδυναμιών, οι οποίες δεν συνάδουν με το μορφωτικό επίπεδο του συγγραφέα, πολύ περισσότερο με αυτό καθηγητού του πανεπιστημίου. Άλλωστε κείμενα απευθυνόμενα προς τους μαθητές θα έπρεπε να είναι πιο προσεκτικά μελετημένα, ώστε οι μαθητές να μορφώνονται για την ορθή χρήση της γλώσσας και διά του παραδείγματος. Μερικές από τις αδυναμίες επισημαίνουμε παρακάτω:
  O συγγραφέας αναφέρει αρχικά ότι ο Αιγυπτιακός πολιτισμός ήταν πολύ παλιότερος από τον ελληνικό, προβληματίζοντάς μας γιατί χρησιμοποιεί τον αόριστο, για γεγονός το οποίο - κατά τον ίδιο – αληθεύει και στο παρόν ..
   Στην φράση: Από την αιγυπτιακή γλώσσα μπήκαν στην ελληνική γλώσσα οι λέξεις ἶρις 'κόρη του ματιού' και η λέξη πάπυρος.
επαναλαμβάνεται δύο φορές η λέξη γλώσσα παρέχοντας ένα γραπτό αποτέλεσμα μη επιμελημένο.
   Ομοίως επαναλαμβάνεται δύο φορές η λέξη λέξεις / λέξη, παρέχοντας ένα παράδειγμα εσφαλμένης αναφοράς, μιάς και ο αναγνώστης έχοντας ήδη πληροφορηθεί για λέξεις που μπήκαν στην Ελληνική αναμένει να ακολουθήσει η παράθεση και ο σχολιασμός τους ..
   Η Αιγυπτιακή και η Ελληνική γλώσσα γράφονται αμφότερες με μικρό αρχικό γράμμα, γεγονός το οποίο μας ξενίζει και είναι ασύνηθες. 
    Η χρήση του ρήματος μπαίνω για να περιγράψει το γλωσσικό δάνειο μίας γλώσσας από άλλη επίσης συνιστά χονδροκομμένη χρήση μη κατάλληλου ρήματος το οποίο σχετίζεται συνήθως με την είσοδο σε χώρο.


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

*. Ο Αναστάσιος-Φοίβος (Τάσος) Χριστίδης (1946 - 2004) ήταν Έλληνας γλωσσολόγος. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας τού Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κατόπιν γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ... Έπαιξε κεντρικό ρόλο στη συνέχιση και υπεράσπιση του δημοτικισμού και της γλωσσικής μεταρρύθμισης που καθιέρωσε την δημοτική και το μονοτονικό και περιόρισε μόνο στο Λύκειο τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών από το πρωτότυπο στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. (από την wikipedia).
1. Κονιδάρης 2020a, σελ. 34.
2. Χριστιανίδης 2012, σελ. 7.
3. Childe 1950. Την έννοια και την σημασία της αστικοποιήσεως (urban revolution) εισήγαγε και μελέτησε ο Childe κ.α.
4. Στην αρχή της Δυναστικής περιόδου (3100 π.Χ.) η Uruk (Ορχόη ή Όρχα) κάλυπτε 1000 χιλ. τ.μ. με την έκταση να έχει τετραπλασιασθεί στος τέλος της περιόδου και τον πληθυσμό να έχει φθάσει τότε περί τους 50000 (Galaty and Parkinson 2007, p. 24; Branigan 2001, p. 42, table 3.2).
5. Ancient History Encyclopedia, s.v. urbanization.
6. Dunn 2011. 
6a. Dee et al. 2013, pp. 5-9, fig. 4.
7. Θεοχάρης 1989, σελ. 166; Dee et al. 2013, p. 2, fig. 4
8. Η η πρώτη εμφάνιση της γεωργίας στην Άνω Αίγυπτο προσδιορίζεται στο Badari περί το 5000 π.Χ. Για σύγκριση στην Κνωσσό το άροτρο έχει ήδη υιοθετηθεί από την εβδόμη χιλιετία.
9. Η ευρεία χρήση του χαλκού στην Κρήτη χρονολογείται από τα μέσα της τρίτης χιλιετίας, όμως δύο ξιφίδια της ΠΜ Ι από το Κρασί ανασκαφέντα από τον Μαρινάτο σηματοδοτούν την έναρξη της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού. Χάλκινη αιχμή και σταγόνες τετηγμένου χαλκού έχουν ανασκαφεί από θολωτούς τάφους της Μεσόρραχης Σητείας και Λιβαρίου ΝΑ Κρήτης.
10. Βλ. Κονιδάρης 2019a.
11. Watkins 2011, p. 126.
12. Beekes 2010, p. 1451.
13. Christidis 2001, p. 156.
14. Κονιδάρης 2020b, σημ. 10_15.
15. Κονιδάρης 2020b, σημ. 10_4.
16. Ο Faur μάλιστα έχει υποστηρίξει την ύπαρξη επιγραφής στην Γραμμική Α από αρχαιολογικό πλαίσιο της Πρωτο - Ελλαδικής ΙΙ (!) (Κονιδάρης 2016, σελ. 99, σημ. 264-265).
17. Χριστίδης 2005, σελ. 71.
18. Warren 1980, p. 499.
19. Αρχάκης 2014, σελ. 631; Χριστίδης 2005, σελ. 72, 88.
20. The Online Liddell-Scott-Jones Greek-English Lexicon, s.v. κάθοδος.
21. Bancroft Staff 2015. Με την Αίγυπτο να μεταρέπεται γρήγορα σε μιά πολυπολιτισμική κοινωνία, τα Ελληνικά έγιναν όλο και πιό δημοφιλή, αυτό δε αφορούσε και τα μη ελληνικά στρώματα του πληθυσμού. Η Ελληνική άρχισε να χρησιμοποιείται από πολλούς Αιγυπτίους σε ιδιωτικά έγγραφα αλληλογραφίας καθώς και σε σχετικά με επιχειρήσεις, ένα φαινόμενο που φαίνεται ότι εντάθηκε κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο. Υπό τους Πτολεμαίους η Δημοτική Αιγυπτιακή όσον και η Ελληνική ηταν αμφότερες αποδεκτές στην διοίκηση, όμως περί το 146 π.Χ. καθιερώθηκε η Ελληνική.
22. Dahlgren 2018. Σύμφωνα μάλιστα με την Karev (Karev 2020) το 20% του Κοπτικού λεξιλογίου απαρτίζεται από Ελληνικές λέξεις!
23. Torallas Tovar and Vierros 2019, pp. 485-500.
24. Torallas Tovar and Vierros 2019, p. 491; Clarysse 1993.
25. Bancroft Staff 2015 (Posted in Center for the Tebtunis Papyri).
26. Clarysse 1993, p. 187.
27. Clackson 2010, pp. 73-104.
28. Burstein 2006, 2008; Clarysse 1993. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Εργαμένους (Arakamani) Νούβιου βασιλιά της Μερόης κατά την περίοδο βασιλείας στην Αίγυπτο του Πτολεμαίου ΙΙ Φιλαδέλφου και του Πτολεμαίου IV Φιλοπάτορος. Ο βασιληάς εκπαιδεύτηκε στην ελληνική φιλοσοφία ενώ ευνόησε την ελληνική τέχνη και τον τρόπο ζωής. 
Σημειώνεται ότι οι Άραβες κατέλαβαν την Αίγυπτο το 642 μ.Χ. αναλαμβάνοντας την διοίκηση από τους Βυζαντινούς, όμως οι επίσημοι πάπυροι της Αραβικής Αιγύπτου συνέχισαν να γράφονται στην Ελληνική μέχρι τις αρχές του ογδόου αι.
29. Η Χαλκηδονιακή χριστιανικότητα ακολουθούσε τις εκλησιαστικές αρχές της δ’ οικουμενικής συνόδου της Χαλκηδόνος (451 μ.Χ.). 
30. Sijpesteijn 2010, pp. 105-126.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Α.-Φ. Χριστίδης. Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, <http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/ag_history/browse.html?start=125#prettyPhoto>.

Κονιδάρης, Δ. Ν. 2016. Οι Χετταίοι και ο κόσμος του Αιγαίου, Αθήνα.

Κονιδάρης, Δ. Ν. 2020a. Ιστορία των θετικών τεχνών και επιστημών κατά την Αρχαιότητα: αποσιώπηση και μεροληψία, <DOI: 10.13140/RG.2.2.28989.08165>.

Κονιδάρης, Δ. Ν. 2020b. Οι Χετταίοι και ο κόσμος του Αιγαίου, 2η έκδ., Αθήνα.

Κονιδάρης, Δ. Ν. 2019a. Ο Πρώιμος Αιγυπτιακός πολιτισμός και οι αλληλεπιδράσεις με το Αιγαίο, Αθήνα.

Dahlgren, S. 2018. Rev. of E. Grossman, P. Dils, T. S. Richter, and W. Schenkel, Greek Influence on Egyptian-Coptic: Contact-Induced Change in an Ancient African Language, in Journal of Greek Linguistics 18, pp. 281–291. https://brill.com/view/journals/jgl/18/2/article-p281_6.xml

Watkins, C. 2011. The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots, 3rd. ed., Boston / New York.

Beekes, R. 2010. Etymological Dictionary of Greek I, Leiden / Boston.

Christidis, A.-F. 2001. "Introduction," in A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity, ed. A.-F. Christidis, Thessaloniki, pp. 153-160.

Χριστίδης, Α.-Φ. 2005. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας, Θεσσαλονίκη.

Warren, P. 1980. “Problems of chronology in Crete and the Aegean in the third and earlier second millennium,” AJA 84, pp. 487-499.

Αρχάκης, Α. 2014. Βιβλιοπαρουσίαση του: Α.-Φ. Χριστίδης, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, στο Φιλόλογος ΛΖ' (158), σελ. 629-633.

Torallas Tovar, S. and M. Vierros. 2019. “Languages, Scripts, Literature, and Bridges Between Cultures,” in A Companion to Greco-Roman and Late Antique Egypt, ed. K. Vandorpe, New Jersey, pp. 485-500. 

Clackson, S. J. 2010. “Coptic or Greek? Bilingualism in the Papyri,” in The Multilingual Experience in Egypt, from the Ptolemies to the Abbasids, ed. A. Papaconstantinou, New York, pp. 73-104.

Sijpesteijn, P. M. 2010. “Multilingual Archives and Documents in Post-Conquest Egypt,” in The Multilingual Experience in Egypt, from the Ptolemies to the Abbasids, ed. A. Papaconstantinou, New York, pp. 105-126.

Burstein, S. M. 2006. “When Greek was an African Language,” CHS, < 
http://nrs.harvard.edu/urn-3:hlnc.essay:BursteinS.When_Greek_was_an_African_Language.2006>.

Burstein, S. M. 2008. “When Greek Was an African Language: The Role of Greek Culture in Ancient and Medieval Nubia,” Journal of World History 19 (1), pp. 41-61.

Bancroft Staff. 2015. “Euripides, Dionysus and school exercises,” < https://update.lib.berkeley.edu/2015/09/16/euripides-dionysus-and-school-exercises/> (31 May 2020).

Bancroft Staff. 2015. “Greek takes over,” < https://update.lib.berkeley.edu/2015/07/13/greek-takes-over/> (31 May 2020).

Clarysse, W. 1993. “Egyptian Scribes writing Greek,” Chronique d'Égypte, bulletin périodique de la Fondation égyptologique reine Élisabeth 68 (135-136), pp. 186-201.

Karev, E. 2020. “Ancient Languages Workshop. Session 3: Ancient Greek in Egypt,” The Oriental Institute YouTube Channel, <https://www.youtube.com/watch?v=8_QXrwmnUGE> (19 June 2020).

Dee, M., D. Wengrow, A. Shortland, A. Stevenson, F. Brock, L. Girdland F. and C. Bronk Ramsey. 2013. “An absolute chronology for early Egypt using radiocarbon dating and Bayesian statistical modelling,” Proceedings of the Royal Society A, pp. 1-10. <https://doi.org/10.1098/rspa.2013.0395> (17 June 1020).

τελευταίος εμπλουτισμός - επιμέλεια: 23.06.2020

ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ Η ΚΟΣΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩ ΕΝΘΑΡΡΥΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΣΤΟΛΟΓΟ ΚΑΙ ΘΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΕΊ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΘΕΣΗ ..