MEGIDDO AND THE AEGEAN

 MEGIDDO ΚΑΙ ΑΙΓΑΙΟ

Megiddo, στρώμα VIIA, ΥΕΧ II, 13ος αι. π.Χ.[1]

Το ιερό του ανακτόρου Μαλλίων και το ιερό της Μεγιδδώ, της Μέσης Εποχής του Χαλκού, μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία επιβάλλουν συνολική ερμηνεία.[8_20] Πράγματι τα ως άνω κεντρικά ιερά διαθέτουν την αυτή διαρρύθμιση, αμφότερα δε φαίνεται να αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στο σύμβολο του διπλού πελέκεως, το οποίο στα μέν Μάλια ανευρίσκεται εγχάρακτο ενώ στην Μεγιδδώ εμφανίζεται υπό την μορφή ορειχάλκινου αντικειμένου της μορφής αυτής. Στην Μεγιδδώ ανευρέθη επίσης μεγάλος λίθος με κεντρική οπή, του οποίου το ανάλογο ανεσκάφη στο δωμάτιο VII του ανακτόρου των Μαλλίων. Στο τελευταίο ανευρέθη κυκλικός κέρνος κυλινδρικού σώματος, ανάλογος του οποίου ανεσκάφη και στο ιερό 4040 της Μεγιδδώ. Πλείστα στοιχεία φαίνεται να υποδεικνύουν την λατρεία της αυτής θεάς στα δύο ιερά, συνδεόμενης μάλιστα με τον διπλό πέλεκυ, πιθανολογείται δε ότι πρόκειται για την  Aššara ή Asherah.[8_21] Πράγματι οι κέρνοι συχνά φέρουν τυποποιημένη επιγραφή περιέχουσα την λέξη a-sa-sa-ra.me η οποία εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στην κερασφόρο θεά Astaroth,[8_22], [8_23] ενώ την συγκεκριμένη ερμηνεία έρχεται να στηρίξει η διαπίστωση της αυτής αρχιτεκτονικής διαρρυθμίσεως στο βόρειο ιερό του Rameses III στο Beth-San, το αποκαλούμενο ‘Οίκος της Ashtaroth’. Χωρίς να είναι γνωστή όλη η εικόνα στις λεπτομέρειές της, είναι σαφές ότι οι ομοιότητες και αναλογίες μεταξύ των προαναφερθέντων ιερών των αρχών της δεύτερης χιλιετίας πρίν από την εποχή μας σηματοδοτούν την ύπαρξη επαφών της Κρήτης με την Συρο – Παλαιστίνη, μάλιστα δε επαφών οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την διάχυση θρησκευτικών ιδεών. Άλλωστε οι επαφές του Αιγαίου με την Μεγιδδώ συνεχίστηκαν και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, αυτήν την φορά όμως μέσω των Μυκηναίων. Αυτό καταδεικνύεται από την ανασκαφή στην πόλη πληθώρας αντικειμένων Μυκηναϊκής κεραμεικής,[8_24] την ανεύρεση τάφων και τις διαπιστωμένες επιρροές στην τέχνη.[8_25] Θα πρέπει, στο σημείο αυτό, να προστεθεί ότι το όνομα a-sa-sa-ra εμφανίζεται παρόμοιο με αυτό της Λουβιανής θεάς Ashassarasmes, της Χεττιτικής Ishassaramis (Δέσποινας ή Βασίλισσας), της Χουριανής θεάς των όρκων Ishara, της Βεδικής Ishwara, της Χαναανιτικής Ashera - Μητέρας των Θεών, των φυτών και των ζώων – καθώς και της ομόλογής της Αιγυπτίας Aset/Hether (Isis/Hathor).[8_26] Τέλος ενδιαφέρουσα κρίνεται και η προσέγγιση του Fischer σύμφωνα με την οποία το όνομα της θεάς είναι Sara, συνιστά δε την μήτρα από όπου προέκυψε αργότερα η Ήρα![8_27]

Οι ανασκαφές στο Tel Megiddo έχουν αποκαλύψει την ύπαρξη ισχυρών διασυνδέσεων με τον Μινωικό πολιτισμό και το Αιγαίο εν γένει κατά την Εποχή του Χαλκού. Αρχαιολογικά ευρήματα, συμπεριλαμβανομένων κεραμεικών, τοιχογραφιών Μινωικoύ τύπου[3] και ενδείξεων για εμπόριο, υποδηλώνουν ότι η Μεγιδδώ αποτελούσε κρίσιμο κόμβο στις εμπορικές οδούς της Ανατολικής Μεσογείου.

Θραύσμα Μινωικής τοιχογραφίας από το Tell Kabri[4]

Οι Μινωίτες, ως ναυτική δύναμη, διατηρούσαν εκτεταμένα εμπορικά δίκτυα, εξάγοντας κεραμεικά, ειδώλια, ξίφη και πολύτιμα μέταλλα, ενώ εισήγαγαν πρώτες ύλες. Τα δίκτυά τους έφταναν έως την Αίγυπτο, τη Συρία και το Λεβάντε (σημερινό Ισραήλ/Παλαιστίνη), με σημαντικά ευρήματα σε θέσεις όπως το Tel Kabri και το Megiddo.

Μινωικές Τοιχογραφίες (Minoan-style Frescoes): Κατά τη διάρκεια της Μέσης και Ύστερης Εποχής του Χαλκού, τοιχογραφίες που παρουσιάζουν σαφή μινωική τεχνοτροπία (π.χ. ταυροκαθάψια, θαλάσσια διακοσμητικά θέματα) έχουν εντοπιστεί στην ευρύτερη περιοχή, υποδεικνύοντας την πολιτιστική επιρροή της Κρήτης στην αρχιτεκτονική των ανακτόρων του Λεβάντε.

Κεραμεική και Τέχνεργα: Στρώματα της Εποχής του Χαλκού στο Megiddo έχουν αποδώσει αντικείμενα που συνδέονται με το Αιγαίο, αν και η ανάλυση της ακριβούς προέλευσης (Μινωική ή Μυκηναϊκή) είναι συχνά αντικείμενο μελέτης.

"Caphtor" και οι Μινωίτες: Στις Βιβλικές αναφορές, η Κρήτη (νήσο προελεύσεως των Μινωιτών) αναφέρεται ως "Caphtor", συνδέοντας τον Μινωικό πολιτισμό με την ευρύτερη περιοχή.

Πολιτισμική Ανταλλαγή: Η Μεγιδδώ, όντας μια στρατηγικά τοποθετημένη πόλη-κράτος, λειτούργησε ως γέφυρα μεταξύ των Μεσογειακών πολιτισμών, της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας.

Αυτές οι διασυνδέσεις, αν και έμμεσες σε σχέση με μια άμεση μινωική αποίκιση, αποδεικνύουν την "παγκοσμιοποιημένη" φύση του εμπορίου και της πολιτιστικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο κατά την 2η χιλιετία π.Χ.[5]

Ιδιαίτερου ενδιαφέροντος είναι η συλλογή ελεφαντοστέϊνων αντικειμένων της Μεγιδδώ η οποία θεωρείται ως το σήμα κατατεθέν μιας διεθνούς εποχής διπλωματικών και καλλιτεχνικών ανταλλαγών μεταξύ της Συρο - Παλαιστίνης (Λεβάντε), της Αιγύπτου, της Ανατολίας και του Αιγαίου.[7] Τα παλαιότερα κιβώτια με ένθετα οστών του τάφου 16/H/50 της MEX III εκτιμώνται ως αποτυπώματα μιας χρονικής στιγμής κατά την οποία η πολυτελής κατανάλωση αντικειμένων κατασκευασμένων από σκελετικά υλικά ήταν πολύ πιο εντοπισμένη εντός της Λεβαντίνης.[9]

Το πιο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό που συνδέει τα ελεφαντοστέϊνα πλακίδια του γρύπα της Μεγιδδούς με την τέχνη του Αιγαίου είναι η διακριτική απόδοση των σωμάτων των ζώων. Για αυτό το χαρακτηριστικό, η πιο κοντινή σύγκριση δεν προέρχεται από τη σφαίρα των τεχνών μικρής κλίμακας, αλλά μάλλον από αυτήν των μνημειωδών λίθινων ανάγλυφων: η περίφημη Πύλη των Λεόντων που σηματοδοτεί την είσοδο στις Μυκήνες στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρονολογούμενη στα μέσα του 13ου αιώνα π.Χ.[10]

Διακοσμητικά θέματα όπως ο λεγόμενος ιερός κισσός και η τρικάμπυλη αψίδα φαίνεται επίσης να είναι εξ ολοκλήρου Αιγαιακά, παρουσιάζοντας στενή συσχέτιση με Αιγαιακές τέχνες άλλων μέσων, όπως ένα χρυσό κύπελλο που βρέθηκε σε τάφο στα Δενδρά στην ελληνική Αργολίδα.[11]

'Ιερός κισσός' σε πλακίδιο της Megiddo και σε χρυσό αγγείο από τα Δενδρά

Μικρογραφικές χρυσές εκδοχές διαδημάτων εμφανίζονται κατά την ΠΕ περίοδο στην Κρήτη ενώ οι χρυσοί κεφαλόδεσμοι είναι επίσης γνωστοί κατά την ΜΕ περίοδο. Η εμφάνισή τους στο νότιο Λεβάντε μπορεί να αποτελεί μια πρώιμη έκφραση υφολογικών επιρροών από την πολιτιστική σφαίρα του Αιγαίου, περισσότερο γνωστή από μεταγενέστερα παραδείγματα μυκηναϊκής επιρροής στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, η οποία σιγά σιγά εξαφανίστηκε μαζί με τη σταδιακή αφομοίωση των Λαών της Θάλασσας στο τοπικό πολιτιστικό περιβάλλον.[12]

Περίπου 87 ακέραια ή θραυσματικά αγγεία Αιγαιακού τύπου, κυρίως της ΥΕ  IIIA/IIIB περιόδου (14ος-12ος αι. π.Χ.), ανακαλύφθηκαν στην Μεγιδδώ (σημερινή Megiddo), υποδεικνύοντας την ύπαρξη ισχυρών εμπορικών και πολιτιστικών επαφών κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Τα ευρήματα εντοπίστηκαν σε ανακτορικές, οικιστικές και ταφικές ζώνες, αναδεικνύοντας τη σημασία τους γιά τοπική αριστοκρατία.[13]

Υπογραμμίζεται ότι κατά τον P. W. Stockhammer μεταξύ των προαναφερθέντων κεραμεικών απο τις περιοχές H και K συμπεριλαμβάνονται τόσον εισαγόμενα όσον και τοπικές απομιμήσεις.[15] Η μελέτη παρέχει λεπτομερή τυπολογική ταξινόμηση, δεδομένα πλαισίου και χρονολογικές πληροφορίες για τα πλαίσια της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1]. Excavated by the Oriental Instiotute, 1936-7, OIM A22254 <https://isac.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/images/archive/highlights/A22254A-B_7546.jpg>

8_20. De Vries 1980.

8_21. Best 1988, p. 20; Woudhuizen 2004-2005, p. 174.

8_22. Βλ. σημ. 5_25.

8_23. Woudhuizen 2008.

8_24. Leonard and Cline 1998; Stockhammer 2011.

8_25. Dothan 2006, p. 38; Marinatos 2010, p. 179, fig. 13.6c; Kantor 1956, fig. 3b. Παράβαλε επίσης επιτραπέζιο οκτώσχημο παιχνίδι της ΥΕΧ ΙΙb, κέρνο με μικροσκοπικά ζωόσχημα αγγεία και βωμό φέροντα τέσσερα κέρατα, αμφότερα της Εποχής του Σιδήρου, άπαντα προερχόμενα από την Συλλογή του Ανατολικού Ιδρύματος του Σικάγο (Evans, Green and Teeter 2017, pp. 77, 79, 81).

8_26. MacGillivray 2012, p. 124, nn. 84, 85, 86.

8_27. Fischer 1997, pp. 130-132.

[3]. Κονιδάρης 2024, σελ. 10, 148, σημ. 8_79.

[4]. https://www.biblicalarchaeology.org/wp-content/uploads/minoan-frescoes-1.jpg

[5]. Megiddo + Minoan, Επισκόπηση AI

[7]. Adams, Cradic, and Finkelstein 2025, p. 201, n. 21.

[9]. Adams, Cradic, and Finkelstein 2025, p. 201.

[10]. Feldman 2009, p. 181, fig. 11.

[11].  Feldman 2009, p. 181, figs. 12, 13.

[12]. Adams, Cradic, and Finkelstein 2025, p. 220.

[13]. Πρόκειται για εισηγμένα υλικά από το Αιγαίο που βρέθηκαν σε ανασκαφές (κυρίως του Πανεπιστημίου του Σικάγο). Τα αγγεία εντοπίστηκαν σε τρεις κύριες ζώνες: κοντά στο Παλάτι 2041, στην περιοχή της πύλης της πόλης, και σε οικιστικά κτίρια στο νότιο τμήμα. Σημαντικός αριθμός αγγείων βρέθηκε σε τάφους (ειδικότερα στον Τάφο 912).

[15]. Stockhammer 2022.

In this 2022 chapter in Megiddo VI, Philipp W. Stockhammer analyzes 78 Aegean-type ceramic items from Areas H (22) and K (56), excavated between 2004 and 2014, including both imports and local imitations. The study provides detailed typological classification, contextual data, and chronological insights for the Late Bronze and Early Iron Age contexts.

Key Findings:

Context: The pottery (sherds and restorable vessels) was re-evaluated to create a comprehensive, quantitative, and qualitative dataset of Aegean-type material from recent excavations.

Scope: The material dates largely to the late second millennium BCE, continuing work on analyzing Aegean influences in the Southern Levant.

Significance: The findings contribute to understanding the chronological synchronization of Greece and the Levant, alongside the "transcultural" adoption of Aegean vessel forms.

Associated Studies: This work integrates with broader studies on Aegean-type pottery, such as those indicating a shift in value from imported to locally produced pottery.

The full text of the chapter "Aegean-type Pottery from Megiddo, Areas H and K" can be accessed through Heidelberg University's Propylaeum Dok website.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.academia.edu/1362754/2011_Stockhammer_P_W_An_Aegean_Glance_at_Megiddo_In_W_Gauss_M_Lindblom_R_A_K_Smith_and_J_C_Wright_Hrsg_Our_Cups_are_Full_Pottery_and_Society_in_the_Aegean_Bronze_Age_Papers_Presented_to_Jeremy_B_Rutter_on_the_Occasion_of_his_65th_Birthday_Archaeopress_Oxford_282_296
Stockhammer, P. W. 2011. “An Aegean Glance at Megiddo,” in Our Cups are Full: Pottery and Society in the Aegean Bronze Age. Papers Presented to Jeremy B. Rutter on the Occasion of his 65th Birthday, Archaeopress (Oxford), ed. W. Gauss, M. Lindblom, R. A. K. Smith & J. C. Wright, pp. 282–296.

https://www.academia.edu/422549/1998_Leonard_and_Cline_BASOR_Mycenaean_Pottery_at_Megiddo_article

A. Leonard Jr. and E. H. Cline. 1998. The Aegean Pottery at Megiddo: An Appraisal and Reanalysis,” BASOR 309, pp. 3-39.

https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/propylaeumdok/5941/1/Stockhammer_Aegean_type_%20pottery_from_Megiddo_2022.pdf

Stockhammer, P. W. 2022. “Aegean-Type Pottery from Megiddo, Areas H and K,” in Megiddo VI. The 2010-2014 seasons II (Sonia and Marco Nadler Institute of Archaeology monograph series 41), Tel Aviv, pp. 763-779.

https://www.researchgate.net/publication/286772504_Aegeans_in_Israel_Minoan_Frescoes_at_Tel_Kabri

Cline, E. H. and A. Yasur-Landau. 2013. "Aegeans in Israel: Minoan Frescoes at Tel Kabri," Biblical Archaeology Review 39(4), pp. 37-64.

Κονιδάρης, Δ. Ν. 2024. Οι Χετταίοι και ο κόσμος του Αιγαίου, δ’ αναθεωρημένη έκδοση, Αθήναι.

https://link.springer.com/article/10.1007/s10814-024-09200-x

Eshel, T., Erel, Y., Yahalom-Mack, N. et al. 2025. "One Thousand Years of Mediterranean Silver Trade to the Levant: A Review and Synthesis of Analytical Studies," J Archaeol Res 33, pp. 297–336. https://doi.org/10.1007/s10814-024-09200-x

https://www.researchgate.net/publication/272718669_P_W_Stockhammer_2012_Performing_the_Practice_Turn_in_Archaeology_Transcultural_Studies_1_7-42

Stockhammer, P. W. 2012. "Performing the Practice Turn in Archaeology," Transcultural Studies 1, pp. 7–42.

https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/106013/9781646023264.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Adams, M. J., M. Cradic, and I. Finkelstein, eds. 2025. Megiddo VII, The Shmunis Excavations of a Monumental Middle Bronze Tomb and Its Environs, Penn State University Press.

https://escholarship.org/content/qt40n1d5qv/qt40n1d5qv.pdf

Feldman, M.H. 2009. "Hoarded Treasures: The Megiddo Ivories and the End of the Bronze Age," Levant 41, pp. 175‒194.

DOI: 10.13140/RG.2.2.28026.35523

researchgate.net/publication/400246137_MEGIDDO_KAI_AIGAIO?_sg=oYLyPX_MapfQjwUSRLQ4Lmsicjk16lwkgP2tI-lto8iJceMttZyVdTzd3ZlQQ7BKAWM7UV2f9ZDPseEUKIUQxu86JJqRyS3DNcg1wdOd.iT_QWKcXVNNZflBgojPSb-OmKgFZOB3sb6Xzvj3CjzWkY-ksAzY2910EYP8wZ1AehFJq3DuPhRSNkleJ3UOHEw&_tp=eyJjb250ZXh0Ijp7ImZpcnN0UGFnZSI6Il9kaXJlY3QiLCJwYWdlIjoicHJvZmlsZSJ9fQ

 O ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΓΕΡΑΝΩΝ & Ο ΘΗΣΕΥΣ

Ο «Χορός του Θείου Γερανού» στην αρχαία Ελλάδα αναφέρεται στον Γέρανο,[1] έναν τελετουργικό κυκλικό χορό που συνδέεται με την απόδραση του Θησέα από τον Λαβύρινθο, ο οποίος εκτελείται σε τυλιγμένα μοτίβα, πιθανώς μιμούμενος ένα φίδι ή λαβύρινθο, συχνά τη νύχτα με δάδες για να τιμήσει χθόνιες θεότητες όπως ο Πύθων. Ενώ το όνομά του σημαίνει «γερανός», οι σύγχρονες θεωρίες υποδηλώνουν ότι πρόκειται για εσφαλμένη μετάφραση από μια λέξη που σημαίνει «να άνεμος», που αντιπροσωπεύει τον λαβύρινθο ή ένα φίδι, και όχι κυριολεκτική μίμηση γερανού, αν και ήταν γνωστές κινήσεις που θύμιζαν γερανό και χοροί πουλιών. 

Βασικές πτυχές του Χορού του Γερανού: Μύθος Προέλευσης: Ο θρύλος λέει ότι ο Θησέας τον εφηύρε στη Δήλο αφού απελευθέρωσε νέους από τον Λαβύρινθο, με κινήσεις που μιμούνταν την πορεία του λαβυρίνθου. Κίνηση: Οι χορευτές κρατούσαν τα χέρια ή τα σχοινιά, σχηματίζοντας μια μακριά αλυσίδα που τυλιγόταν, αντιστρεφόταν και έκανε φίδι, παρόμοια με έναν λαβύρινθο ή ένα φίδι. Συμβολισμός: Πιθανότατα αντιπροσώπευε τον Λαβύρινθο, ένα φίδι (ένα χθόνιο σύμβολο) ή μια τελετουργική κίνηση στον κάτω κόσμο, σημειώνει αυτή η ανάρτηση ιστολογίου. Τελετουργικό Πλαίσιο: Χορεύονταν τη νύχτα κατά τη διάρκεια των φεστιβάλ (όπως στο Εκατόμβαιον/Ιούλιο) με λάμπες και δάδες, υποδηλώνοντας μια σύνδεση με τον κάτω κόσμο. Σύγχυση Ονόματος: Η μετάφραση «γερανός» οδήγησε σε ιδέες μίμησης της πτήσης του γερανού, αλλά οι κεραμικές απεικονίσεις δείχνουν αλυσίδες που τυλίγονται, υποστηρίζοντας τη θεωρία «τυλίγοντας» ή «φίδι», σύμφωνα με την ιστοσελίδα ancientgreekpandect.raftis.org. Ευρύτερες Εικόνες Γερανών στην Ελλάδα: Ομηρικές Παρομοιώσεις: Ο Όμηρος χρησιμοποιεί γερανούς (με χήνες και κύκνους) σε παρομοιώσεις για να απεικονίσει μεγάλες ομάδες κοινωνικών, θορυβωδών, αποδημητικών πτηνών, συνδέοντάς τα με θέματα πολέμου και κίνησης. Συμβολική Σημασία: Οι γερανοί συνδέονταν με μυστική γνώση, επικοινωνία και αφοσίωση σε ευρύτερες αρχαίες παραδόσεις, λέει η Judith Shaw στο Medium. 

https://sententiaeantiquae.com/2025/11/18/the-dance-off-of-the-pygmies-and-cranes/?fbclid=IwY2xjawPbJ7tleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBHZWxwNGxvazhyYUMxNHRic3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHkqWg1QVsWFJZl9eZZMuh1loa7nApTZpnOFzcsLSx2xoUSSahnSm5SLTcm5V_aem_1MRMhboSLxDcP2uO2cInDw

https://www.jstor.org/stable/283449?fbclid=IwY2xjawPbJ_5leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBHZWxwNGxvazhyYUMxNHRic3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHkqWg1QVsWFJZl9eZZMuh1loa7nApTZpnOFzcsLSx2xoUSSahnSm5SLTcm5V_aem_1MRMhboSLxDcP2uO2cInDw

Lillian Brady Lawler, 1946. "The Geranos Dance - A New Interpretation," Transactions and Proceedings of the American Philological Association 77, pp. 112-130.

The Dance of the Divine Crane in ancient Greece 

Λειτουργία AI 

Επισκόπηση AI 

The Dance-off of the Pygmies and Cranes – SENTENTIAE ANTIQUAE The "Dance of the Divine Crane" in ancient Greece refers primarily to the Geranos, a ritualistic chain dance performed in Delos, linked to Theseus's escape from the Labyrinth, where dancers mimicked the labyrinth's winding paths, often using ropes or garlands, and sometimes interpreted as a serpent-like movement. While named for the crane (Greek: geranos), it wasn't a bird imitation but a complex, winding, ritualistic dance, possibly honoring chthonic (Underworld) deities, featuring winding patterns and torchlight, symbolizing life, transition, and mythological journeys. Key Aspects of the Geranos Dance: Origin & Myth: Legend says Theseus invented it after slaying the Minotaur, celebrating his escape from the Labyrinth's twists. Visuals: Dancers formed a linked chain, moving in winding, serpentine patterns, often through a maze-like structure. Props: Dancers carried ropes or cords, symbolizing the thread Ariadne gave Theseus, and branches as tokens of victory. Performance: Performed at night by torchlight during festivals, suggesting chthonic (Underworld) connections, notes Encyclopedia.com. Name Meaning: Geranos means "crane," but the dance mimicked the labyrinth, not birds; the name might come from a root meaning "to wind" or "bend," related to gyros, or simply the crane's neck movement. Other Interpretations: Also compared to the hyporchema, a lively dance for Apollo, and connected to the idea of divine/mythological journeys, Medium. Crane Symbolism in Greek Culture: Cranes were seen as birds of transition, connecting the mundane and divine, associated with new beginnings, wisdom, and endurance. In Homer, cranes appear in similes (like the fight with Pygmies) representing the unexpected, aerial, and sometimes predatory aspects of battle.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1]. LSJ: γέρᾰνος, ἡ, also ὁ, Thphr.Sign.38:—crane, Grus cinerea, Il.3.3, Hes.Op.448, Alc.Supp.9, Ar.Av.710, Arist.HA614b18, al. II. crane for lifting weights, esp. used in the theatre, Poll.4.130. 2. quern, Hsch. III. dance resembling the movements of the crane, Luc.Salt.34, Plu.Thes.21, Poll.4.101. IV. (masc.) a fish, Ael. NA15.9. V. = ὄμβρος (Cyren.), EM227.51. (Cf. OHG. chranuh, OE. cran 'crane', Lith. garnỹs 'stork', etc.)

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ: ΧΟΡΩΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ - 

https://wvw.zlibrary.to/dl/the-dance-of-the-muses-choral-theory-and-ancient-greek-poetics

David, A. P. 2006. The Dance of the Muses: Choral Theory and Ancient Greek Poetics, Oxford University Press.

PYTHAGORAS AND HIS INFLUENCE ON THOUGHT AND ART IN ANTIGUITY AND THE MIDDLE AGES

Ο Πυθαγόρας και η επιρροή του στην σκέψη και την τέχνη στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα..

FREELY AVAILABLE AT INTERNET ARCHIVE & JSTOR SEE ALSO 

Christiane L. Joost-Gaugier. 2009. Pythagoras and Renaissance Europe: finding heaven, New York: Cambridge University Press.

Abstract

In this book, Christiane L. Joost-Gaugier offers the first systematic study of Pythagoras and his influence on mathematics, astronomy, philosophy, religion, medicine, music, the occult, and social life-as well as on architecture and art-in the late medieval and early modern eras. Following the threads of admiration for this ancient Greek sage from the fourteenth century to Kepler and Galileo in the seventeenth, this book demonstrates that Pythagoras's influence in intellectual circles-Christian, Jewish, and Arab-was more widespread than has previously been acknowledged. Joost-Gaugier shows that during this period Pythagoras was respected by many intellectuals in different areas of Europe. She also shows how this admiration was reflected in ideas that were applied to the visual arts by a number of well known architects and artists who sought, through the use of a visual language inspired by the memory of Pythagoras, to obtain perfect harmony in their creations. Among these were Alberti, Bramante, Leonardo da Vinci, Michelangelo, and Raphael. Thus did, she suggests, some of the greatest art works in the Western world owe their modernity to an inspirational force that, paradoxically, had been conceived in the distant past.

«Έθεσα προβλήματα αριθμών. Σχεδίασα φιγούρες στο πεζοδρόμιο με κάρβουνο και, με το σχήμα μπροστά μου, έδειξα τις διαφορετικές ιδιότητες του αμβλείας, της οξείας, της ορθής γωνίας, καθώς και του τετραγώνου. Συχνά παρακολουθούσα το νυχτερινό ωροσκόπιο τις χειμωνιάτικες νύχτες. Συχνά έπαιζα την άρπα μου για να αντιληφθώ τους διαφορετικούς ήχους.» (121)

Έτσι εξηγεί ο Ούγος του Αγίου Βίκτωρα μέρος της εποχής του τον 12ο αιώνα. Η επίλυση μαθηματικών προβλημάτων και η απόδειξη γεωμετρικών θεωρημάτων, η παρατήρηση των αστερισμών κατά τη διάρκεια μακρών, κρύων νυχτών και η ακρόαση αρμονιών, όλα ήταν προφανώς μέρος του πνευματικού προγράμματος άσκησης αυτού του ορθολογικού/μυστικιστικού θεολόγου. Και όλες αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να εντοπίσουν τις γενεαλογίες τους περίπου 1800 χρόνια πίσω για να βρουν ένα σημείο σύμπτωσης στις διδασκαλίες του αινιγματικού ορθολογικού/μυστικιστικού φιλοσόφου Πυθαγόρα.

Η Christiane Joost-Gaugier (εφεξής CJG) σε αυτό το εκτενές βιβλίο επιχειρεί να εντοπίσει τη φύση και την επιρροή των διδασκαλιών του Πυθαγόρα σε όλη αυτή τη μακρά χρονική περίοδο. Εστιάζοντας τις προσπάθειές της κυρίως στην εκτεταμένη ευρωπαϊκή κοινότητα και αναφέροντας τον ισλαμικό πολιτισμό μόνο σπάνια και παρεμπιπτόντως, η CJG υποστηρίζει ότι ο Πυθαγόρας αποτελεί πρωταρχική πηγή για φιλοσόφους, θρησκευτικούς στοχαστές, επιστήμονες, λάτρεις, αρχιτέκτονες ναών και καθεδρικών ναών και απλούς ανθρώπους που αναζητούν ένα μονοπάτι προς τη φώτιση για σχεδόν 2 χιλιετίες. Στην πραγματικότητα, η CJG υποστηρίζει ότι ο Πυθαγόρας είναι ο μόνος φιλόσοφος της ελληνικής αρχαιότητας του οποίου η επιρροή εκτείνεται σε μια αδιάσπαστη γραμμή από τη ζωή του μέχρι τον ύστερο Μεσαίωνα και στη νεωτερικότητα. Ενώ τα χειρόγραφα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη ήταν ευρέως διαθέσιμα για αιώνες, οι πυθαγόρειες προφορικές και γραπτές παραδόσεις δεν εξαφανίστηκαν ποτέ από τη σχετικά δημόσια σφαίρα της πνευματικής και λαϊκής κουλτούρας. Έτσι, ο Πυθαγόρας δεν είναι μόνο «πατέρας της δυτικής σκέψης συγκρίσιμος με τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη», αλλά βρίσκεται επίσης «στα ίδια τα θεμέλια του σύγχρονου πολιτισμού» (1).

Δεδομένου ότι ένα από τα κύρια θέματα του βιβλίου είναι ο μυστικισμός των αριθμών, παρατηρούμε ότι το ίδιο το έργο χωρίζεται σε 3 κατάλληλα πυθαγόρεια μέρη: Το Μέρος Ι (με 4 κεφάλαια) ασχολείται με «μια βιογραφία της φήμης του Πυθαγόρα» (7) στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα· το Μέρος II είναι μια ιστορία 3 κεφαλαίων των πυθαγορείων ιδεών· και το Μέρος III, με 5 κεφάλαια, εφαρμόζει όλα τα προηγούμενα στις πυθαγόρειες επιρροές που αναζητούνται στην τέχνη και την αρχιτεκτονική, από τα κλασικά νομίσματα μέχρι τους γοτθικούς καθεδρικούς ναούς. Ο συνολικός αριθμός κεφαλαίων που ισούται με τον ευοίωνο αριθμό 12 είναι ένα ευτυχές αποτέλεσμα, ίσως όχι εντελώς τυχαίο.

Η βιογραφία της φήμης του Μέρους Ι είναι το πιο δυνατό τμήμα του βιβλίου. Η CJG συγκεντρώνει καλές πηγές και κατασκευάζει ένα σύνθετο πορτρέτο, όχι του ίδιου του Πυθαγόρα ως ιστορικού προσώπου, αλλά των εικόνων που άλλοι σχημάτισαν γι' αυτόν. Αυτό επιτρέπει στην CJG να αποφύγει τις ομίχλες της βιογραφικής απροσδιοριστίας που περιβάλλουν τις πιο φευγαλέες μορφές της αρχαιότητας. Αντί να ανησυχεί για το αν ο Πυθαγόρας ταξίδεψε πραγματικά στην Αίγυπτο ή ήταν πραγματικά χορτοφάγος σε όλη της τη ζωή, η CJG αφιερώνει τις προσπάθειές της στη συλλογή ποικίλων δημόσιων απόψεων για τον Πυθαγόρα, συμπεριλαμβανομένων αστικών θρύλων μαζί με πιο αποδεικτικό και πραγματικό υλικό. Διότι (υποστηρίζει) αυτό το εκλεκτικό μείγμα τροφοδότησε τη συνεχιζόμενη αργή φλόγα ενδιαφέροντος για τον «Πυθαγόρα» ανά τους αιώνες.

Ο Πυθαγόρας ήταν ένας άνθρωπος που αποτελούσε ένα αίνιγμα για τους συγχρόνους του και για τις αμέσως επόμενες γενιές. Ίδρυσε μια σχολή της οποίας οι διδασκαλίες ήταν εν μέρει μυστικές, ωστόσο ήταν αρκετά γνωστός δημόσια ως μαθηματικός στοχαστής υψηλού επιπέδου πολυπλοκότητας. Ήταν ευσεβής και αιρετικός στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, υποστηρίζοντας την αυστηρή πνευματική πειθαρχία, ενώ φαινόταν να διατηρεί τον μονοθεϊσμό απέναντι στον ελληνικό λαϊκό πολυθεϊσμό. Οι κοινωνικές του ιδέες είχαν ορισμένες δημοκρατικές τάσεις, αλλά οι κοινότητες που βασίζονταν σε αυτές τις ιδέες έγιναν αυστηρά ελιτίστικες και υποκίνησαν εξεγέρσεις.

Στους αιώνες που ακολούθησαν τον θάνατό του, η μνήμη και η φήμη του Πυθαγόρα αυξήθηκαν προς διάφορες κατευθύνσεις. Συνδέθηκε με τη χρήση της μουσικής για την επίτευξη πνευματικής μεταμόρφωσης και θεραπείας. Απέκτησε δεσμούς με το θείο μέσα από θρύλους θεϊκής γέννησης, πραγματικής προσωπικής θεότητας, θαυματουργών δυνάμεων και κατοχής ενός χρυσού μηρού. Οι υποτιθέμενες επαφές του με άλλες παραδόσεις σοφίας πολλαπλασιάστηκαν με ιστορίες υποτιθέμενων σπουδών με μάγους και μάγους σε όλο τον μεσογειακό κόσμο, σε μια σειρά από απίθανες Πυθαγόρειες θεάσεις του Έλβις. Ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός γραπτών έργων του αποδίδεται.

Ο Πορφύριος και ο Ιάμβλιχος δίνουν μεγάλη έμφαση στο θαυματουργό πηλίκο της κληρονομιάς του Πυθαγόρα. Ο Πορφύριος αναφέρει ότι ο Πυθαγόρας θεράπευσε ασθένειες τραγουδώντας και έπεισε ένα βόδι να σταματήσει να τρώει φασόλια ψιθυρίζοντάς του στο αυτί, διώχνοντας τον λοιμό και ηρεμώντας τις φουρτουνιασμένες θάλασσες (50). Ο Ιάμβλιχος αποδίδει «εγκυκλοπαιδικά» συγγράμματα στον Πυθαγόρα που καλύπτουν τη φυσική, τη λογική και την ηθική (55). Επιπλέον, ο Ιάμβλιχος επιβεβαιώνει τη θεότητα του Πυθαγόρα και τον προσδιορίζει ως προσωποποίηση του θεού Απόλλωνα. Σταδιακά αρχίζουμε να διακρίνουμε μια περίεργη σύγχυση στις αρχαίες πηγές, μια σύγχυση για την οποία ο CJG είναι επίσης μερικές φορές ένοχος: η απόδοση στον Πυθαγόρα μιας εφεύρεσης που σίγουρα προηγήθηκε αυτού κατά αιώνες: ένα σπιτικό παράδειγμα είναι το τρίποδο σκαμπό. Ο Ιάμβλιχος υποστηρίζει ότι αυτό το πανταχού παρόν έπιπλο βασίζεται στον ιερό αριθμό 3 και προορίζεται να υποδηλώσει (λέγεται ότι οι Πυθαγόρειοι υποστήριζαν) τον θεό Απόλλωνα. Αργότερα, ο CJG αποδίδει στον Πυθαγόρα την εφεύρεση του ίδιου του αριθμού (257), και μέχρι τότε δεν μας εκπλήσσει.

Αυτό που συμβαίνει μεταξύ του πολλά υποσχόμενου πρώτου μέρους αυτού του βιβλίου και του φανταστικού του συμπεράσματος είναι απογοητευτικό. Η CJG σταδιακά οικειοποιείται τόσο τεράστιες περιοχές ανθρώπινης διανοητικής και πνευματικής εμπειρίας υπό τη σημαία του Πυθαγορείου και δημιουργεί έναν κατάλογο «Πυθαγορείων» τόσο εκτεταμένο, που θυσιάζει την αξιοπιστία του επιχειρήματός της. Ενώ εγώ προσωπικά ήμουν καλά προετοιμασμένη από το προσεκτικό μωσαϊκό έργο του πρώτου μέρους για να αποδώσω στις πυθαγόρειες διδασκαλίες ευρύτερη επιρροή από ό,τι είχα κάνει προηγουμένως, δεν μπορούσα να ακολουθήσω τη συγγραφέα πολύ βαθιά στο δεύτερο μέρος χωρίς να γίνω ολοένα και πιο επιφυλακτική, σκεπτικιστική και τελικά εξοργισμένη. Η λίστα της CJG με τους εμφανώς γνωστούς Πυθαγορείους περιλαμβάνει: Σαπφώ, Πίνδαρο, Παρμενίδη, Φιλόλαο, Δημόκριτο, Πλάτωνα, Φίλωνα, Πλωτίνο, Βοήθιο, Μακρόβιο, αυτοκράτορες Αδριανό και Ιουλιανό, και πολυάριθμους μεσαιωνικούς φιλοσόφους και αρχιτέκτονες καθεδρικών ναών. Κάποιος ψάχνει μάταια για μια περιγραφή του τι σημαίνει να είσαι Πυθαγόρειος. Ένα εκπληκτικό ελάττωμα σε ένα έργο αυτού του εύρους. Μερικές φορές φαίνεται να αρκεί για αυτήν την απόδοση ότι ένα άτομο είχε σοβαρό ενδιαφέρον τόσο για τη μουσική όσο και για τα μαθηματικά, ή τόσο για την πνευματική πειθαρχία όσο και για τη λογική, ή απλώς έκανε μια ιδιαίτερη λατρεία στον θεό Απόλλωνα. Ο κατάλογος των Πυθαγορείων εδώ διαμορφώνεται μάλλον από ζήλο παρά από συγκεκριμένη συλλογιστική. Η περίπτωση είναι ακόμη χειρότερη με την υποτιθέμενη πνευματική επιρροή του Πυθαγορείου. Εδώ, τα ιδιόμορφα πυθαγόρεια θέματα περιλαμβάνουν την πεποίθηση ότι τα μαθηματικά έχουν πνευματική σημασία, το όραμα ενός οργανωμένου κόσμου, την αριθμολογία, την αγάπη για τις σφαίρες, την πρακτική της χρήσης λευκού λινού σε θρησκευτικές τελετουργίες, τις υπόγειες και σπηλαιώδεις λατρείες και τα καθαρτήρια νερά. Εν ολίγοις, το πιο σημαντικό ελάττωμα αυτού του βιβλίου είναι η απροσδιόριστη αλλά ζαλιστικά αποκτητική άποψή του για το τι θεωρείται Πυθαγόρειο. Οι ίδιες οι ιδέες φαίνεται να έχουν ενδιαφέρον και χρησιμότητα μόνο ως επώνυμα είδη. Είναι σαν η χρήση μπλε τζιν στον σημερινό κόσμο να αποδίδεται εξ ολοκλήρου σε μια λατρεία των προσώπων του Λεβί και του Στράους, χωρίς καμία αναφορά στην άνεση και την πρακτικότητα του ενδύματος.

Αυτό το σύνδρομο βρίσκει την πιο συγκεκριμένη εκδήλωσή του στα τελικά κεφάλαια, τα οποία συζητούν ιδέες στην τέχνη, τον σχεδιασμό ναών, την τοποθέτηση και την αρχιτεκτονική των καθεδρικών ναών ως «Πυθαγόρειες». Εδώ διαπιστώνουμε ότι ο ανατολικός-δυτικός προσανατολισμός των μεγάλων ευρωπαϊκών καθεδρικών ναών του ύστερου Μεσαίωνα μπορεί να οφείλεται μόνο στην αποκλειστική λατρεία του Απόλλωνα από τον Πυθαγόρα. Τα τριαντάφυλλα συμβολίζουν έναν εύτακτο κόσμο που μπορεί να είναι μόνο Πυθαγόρειος. Οι Πυθαγόρειοι Δρυίδες προετοίμασαν τον ιερό χώρο του καθεδρικού ναού της Σαρτρ και αυτός με τη σειρά του ενσωμάτωσε πυθαγόρεια δομικά στοιχεία σχεδιασμού. Η λίστα συνεχίζεται, μέχρι που, με μια παράξενη αντιστροφή, ο υπερήφανος για τον καθεδρικό ναό ηγούμενος Σούγκερ τιμωρείται απαλά επειδή «απέτυχε να αναγνωρίσει» τον Πυθαγορισμό ως μία από τις σχεδιαστικές του επιρροές (240).

Δεν θα ήταν δύσκολο για έναν εκδότη του Cornell University Press να υπονοήσει, νωρίς σε αυτό το έργο, ότι ένας ορισμός του «Πυθαγόρειος» θα μπορούσε να ήταν κατάλληλος για αυτό το βιβλίο. Η αξία του θα είχε ενισχυθεί σημαντικά με αυτόν τον τρόπο, αν και το μεγαλείο των ισχυρισμών του για πυθαγόρεια επιρροή θα έπρεπε να μειωθεί. Ωστόσο, τέτοιες βασικές σκέψεις είναι τελικά ευθύνη του συγγραφέα και το γεγονός ότι ο CJG αποτυγχάνει παταγωδώς σε αυτό το κρίσιμο σημείο είναι εκπληκτικό. Πολύ πριν ο αναγνώστης φτάσει στους Πυθαγόρειους Δρυίδες που δοκιμάζουν την αξιοπιστία τους, η σημασία του επιθέτου έχει σχεδόν χαθεί.

Το βιβλίο είναι όμορφα προετοιμασμένο και εικονογραφημένο, και σχεδόν χωρίς τυπογραφικά λάθη, με μία εξαίρεση («Πλάτωνας» θα έπρεπε να διαβάζει «Απόλλωνας» σελ. 46 γραμμή 13). Συγκεντρώνει πολλές ελάχιστα γνωστές πηγές κάτω από έναν ευρύ τίτλο και φωτίζει πολλές από αυτές κατά τη διάρκεια του μακρινού ταξιδιού του. Το CJG είναι αξιέπαινο για το ότι συνδυάζει τη φιλοσοφία, τη θεολογία και τις τέχνες μέσα σε ένα εξώφυλλο βιβλίου, μια σύνδεση που σπάνια επιχειρείται στην υπερ-εξειδικευμένη εποχή μας. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι αυτή η ενθουσιώδης πραγματεία θα γεννήσει μελλοντικές μελέτες των Πυθαγορείων θεμάτων και της μακράς ζωής τους, οι οποίες θα είναι εξίσου ενεργητικές αλλά πιο προσεκτικές στην προσέγγισή τους και, επομένως, πιο πειστικές στα συμπεράσματά τους.

BMCR 2007.02.43

Μέτρηση του Ουρανού: Ο Πυθαγόρας και η επιρροή του στη σκέψη και την τέχνη στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα

Christiane L. Joost-Gaugier , Μέτρηση του ουρανού: Ο Πυθαγόρας και η επιρροή του στη σκέψη και την τέχνη στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα . Ιθάκη: Cornell University Press, 2006. xii, 359 σελίδες: εικόνες; 25 εκ. ISBN 0801443962. 45,00 δολάρια.

Αξιολόγηση από

Εβ Α. Μπράουνινγκ , Πανεπιστήμιο της Μινεσότα Ντουλούθ. ebrownin@umn.edu

https://bmcr.brynmawr.edu/2007/2007.02.43/ Browning, E. A. 2007. Rev. of C. L. Joost-Gaugier, Measuring heaven : Pythagoras and his influence on thought and art in antiquity and the Middle Ages, in BMCR 2007.02.43.